Skarga na adwokata: gdzie złożyć i jaki jest termin

Skargę na adwokata składa się do okręgowej rady adwokackiej tej izby, do której adwokat należy, a rozpoznaje ją rzecznik dyscyplinarny izby. Pismo wnosi się na piśmie, bez opłaty i bez urzędowego formularza. Masz na to trzy lata od zdarzenia: po tym terminie postępowania dyscyplinarnego nie można już wszcząć (art. 88 ust. 1 Prawa o adwokaturze). Poniżej opisujemy, gdzie dokładnie trafia pismo, co musi zawierać, czego samorząd nie rozstrzygnie i jakie kary realnie grożą adwokatowi.

Gdzie złożyć skargę na adwokata

Adresatem jest okręgowa rada adwokacka izby, której adwokat jest członkiem. Nie Naczelna Rada Adwokacka, nie sąd, w którym toczyła się sprawa, i nie Ministerstwo Sprawiedliwości. Wynika to z konstrukcji samorządu: rzecznik dyscyplinarny jest organem izby (art. 39 pkt 3a), a właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd dyscyplinarny tej izby, której obwiniony jest członkiem w chwili wszczęcia postępowania (art. 92 ust. 1).

Dlatego pierwszy krok jest techniczny, nie prawny: trzeba ustalić, do której izby należy adwokat. Decyduje jego siedziba zawodowa, czyli adres kancelarii, a nie miejsce zamieszkania ani miejsce prowadzenia sprawy. Adwokat z Piaseczna zwykle należy do izby warszawskiej, adwokat z Gliwic do katowickiej. Numer wpisu i nazwa izby są jawne, bo art. 49 ust. 1 nakazuje radzie publikować imię, nazwisko i numer wpisu każdej osoby na liście. Jak to sprawdzić w praktyce, opisaliśmy w tekście o tym, jak sprawdzić adwokata w rejestrze. Pełną mapę samorządu z liczbą prawników w każdej izbie znajdziesz na stronie izba adwokacka i okręgowa rada adwokacka.

Ta zasada jawności nie jest wyjątkiem adwokatury. Tak działa większość zawodów zaufania publicznego z własnym samorządem: uprawnienia można sprawdzić bez pytania samego zainteresowanego, podobnie jak w jawnym rejestrze Krajowej Izby Fizjoterapeutów. Wspólny mianownik jest zawsze ten sam: izba prowadzi listę, więc izba jest też adresatem skargi.

Co powinna zawierać skarga na adwokata

Nie ma urzędowego wzoru i nie ma opłaty. Liczy się to, żeby rzecznik dyscyplinarny mógł ustalić, kogo dotyczy sprawa i co konkretnie się wydarzyło. Skarga na dwie strony z datami bywa skuteczniejsza niż dziesięciostronicowy opis emocji.

Skarga na adwokata: jaki jest termin

Trzy lata od popełnienia przewinienia. Art. 88 ust. 1 stanowi wprost, że po upływie tego okresu postępowania dyscyplinarnego nie można wszcząć. Krótszy termin, roczny, dotyczy jednego wyjątku: nadużycia wolności słowa, o którym mowa w art. 8 ust. 2, czyli zniewagi lub zniesławienia strony, pełnomocnika, obrońcy, kuratora, świadka, biegłego lub tłumacza. Takie zachowanie w ogóle nie idzie do sądu karnego, ściga się je wyłącznie dyscyplinarnie.

Wszczęcie postępowania w terminie nie oznacza, że sprawa może się ciągnąć bez końca. Zgodnie z art. 88 ust. 2 karalność przewinienia ustaje po pięciu latach od jego popełnienia, a w sprawach z art. 8 ust. 2 po trzech. Wyjątek jest jeden i ważny: jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne następuje dopiero z upływem przedawnienia karalności przestępstwa (art. 88 ust. 3). Sprzeniewierzenie pieniędzy klienta przedawnia się więc dyscyplinarnie znacznie później niż zwykłe zaniedbanie.

Jak przebiega postępowanie dyscyplinarne

Postępowanie dzieli się na trzy etapy wymienione w art. 95c: dochodzenie, postępowanie przed sądem dyscyplinarnym i postępowanie wykonawcze. W praktyce większość spraw kończy się na pierwszym.

1. Dochodzenie u rzecznika. Rzecznik dyscyplinarny bada, czy jest podstawa do postawienia zarzutów. Może zażądać wyjaśnień od adwokata, przesłuchać Cię i zebrać dokumenty. Kończy się albo odmową wszczęcia, albo umorzeniem, albo wnioskiem do sądu dyscyplinarnego.
2. Postępowanie przed sądem dyscyplinarnym. Sąd orzeka w składzie trzyosobowym. Stronami są oskarżyciel, obwiniony i pokrzywdzony, czyli Ty (art. 93 ust. 1). Obwiniony ma prawo do obrońcy, którym może być wyłącznie adwokat lub radca prawny (art. 94).
3. Postępowanie wykonawcze. Dotyczy wykonania orzeczonej kary, na przykład zawieszenia w czynnościach zawodowych.

Jest też ścieżka skrócona. Przy przewinieniu mniejszej wagi dziekan okręgowej rady adwokackiej, na wniosek rzecznika, może poprzestać na upomnieniu dziekańskim (art. 85 ust. 1) i jednocześnie zobowiązać adwokata do przeproszenia pokrzywdzonego. Adwokat może się od takiego upomnienia odwołać do sądu dyscyplinarnego w terminie 7 dni.

Jakie kary grożą adwokatowi

Katalog jest zamknięty i wynika z art. 81 ust. 1. Nie ma wśród niego odszkodowania dla klienta, co jest najczęstszym nieporozumieniem.

Obok kary sąd dyscyplinarny może dodatkowo zobowiązać adwokata do przeproszenia pokrzywdzonego (art. 81 ust. 3a). Może też orzec podanie treści orzeczenia do publicznej wiadomości, o ile nie narusza to interesu pokrzywdzonego.

Czego skarga do izby nie załatwi

To najważniejszy fragment tego tekstu, bo tu najczęściej traci się czas. Postępowanie dyscyplinarne ocenia zachowanie adwokata wobec zasad zawodu. Nie jest ani sądem cywilnym, ani instancją odwoławczą od Twojej sprawy.

• Nie odzyskasz w ten sposób pieniędzy. Zwrot honorarium albo naprawienie szkody wyrządzonej błędem to roszczenie cywilne przeciwko adwokatowi lub jego ubezpieczycielowi. Adwokat podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu OC, a niespełnienie tego obowiązku jest osobnym przewinieniem dyscyplinarnym wskazanym wprost w art. 80.
• Nie zmienisz przegranego wyroku. Nawet ukaranie adwokata nie wzrusza orzeczenia sądu w Twojej sprawie. Do tego służą środki zaskarżenia, a te mają własne, krótkie terminy.
• Nie ukarzesz adwokata strony przeciwnej za to, że działał skutecznie. Adwokat ma reprezentować swojego klienta i korzysta przy tym z wolności słowa w granicach z art. 8 ust. 1. Skarga ma sens dopiero wtedy, gdy przekroczył granicę, na przykład znieważył Cię jako stronę.
• Nie zastąpisz tym postępowania karnego. Jeżeli doszło do przestępstwa, zawiadomienie składa się do prokuratury. Oba tryby biegną niezależnie: art. 86 stanowi, że postępowanie dyscyplinarne toczy się niezależnie od postępowania karnego o ten sam czyn, choć może zostać zawieszone do czasu jego ukończenia.

Czy warto w ogóle składać skargę

Jeżeli chodzi o pieniądze, sama skarga nie wystarczy i trzeba równolegle iść drogą cywilną. Jeżeli chodzi o rażące zaniedbanie, na przykład niestawienie się na rozprawę, przespanie terminu apelacji albo brak kontaktu przez wiele miesięcy, postępowanie dyscyplinarne jest właściwym narzędziem i bywa skuteczne. Warto tylko pamiętać o proporcji: rzecznik ocenia naruszenie zasad zawodu, a nie to, czy współpraca układała się przyjemnie.

Przed złożeniem pisma sprawdź jeszcze dwie rzeczy. Po pierwsze, czy Twoje zarzuty mieszczą się w trzyletnim terminie. Po drugie, czy masz dokumenty, bo dochodzenie opiera się na dowodach. Jeżeli sprawa jest złożona, rozsądnie jest skonsultować ją z innym prawnikiem. Możesz przeszukać rejestr adwokatów i radców prawnych albo wybrać miasto, na przykład adwokat Warszawa lub adwokat Kraków, i wysłać zapytanie o konsultację.

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje złożenie skargi na adwokata

Nic. Złożenie skargi do okręgowej rady adwokackiej jest bezpłatne i nie wymaga opłaty skarbowej ani urzędowego formularza. Nie potrzebujesz też pełnomocnika, choć przy skomplikowanej sprawie pomoc prawnika ułatwia sformułowanie zarzutów. Koszty pojawiają się dopiero wtedy, gdy równolegle idziesz drogą cywilną po zwrot pieniędzy lub odszkodowanie.

Czy mogę złożyć skargę na adwokata strony przeciwnej

Tak, przepisy nie ograniczają kręgu skarżących do klientów danego adwokata. Trzeba jednak wskazać naruszenie zasad zawodu, a nie samą skuteczność przeciwnika. Realną podstawą bywa nadużycie wolności słowa z art. 8 ust. 2, czyli zniewaga lub zniesławienie strony, jej pełnomocnika, obrońcy, świadka albo biegłego. Takie zachowanie ściga się wyłącznie w drodze dyscyplinarnej, w terminie roku.

Czy dowiem się, jak zakończyła się sprawa

Tak. Jako pokrzywdzony jesteś stroną postępowania, zarówno w dochodzeniu, jak i przed sądem dyscyplinarnym, co wynika z art. 93 ust. 1 Prawa o adwokaturze. Status strony oznacza prawo do informacji o rozstrzygnięciu i do udziału w postępowaniu. To istotna różnica wobec zwykłego zawiadomienia, po którym zgłaszający bywa tylko informowany o wyniku.

Gdzie złożyć skargę na radcę prawnego

Do okręgowej izby radców prawnych, a nie do izby adwokackiej. Radcowie prawni mają odrębny samorząd z własnym rzecznikiem dyscyplinarnym i własnym sądem dyscyplinarnym, działający na podstawie ustawy o radcach prawnych. Konstrukcja postępowania jest zbliżona, ale adresat pisma inny. Sprawdź najpierw w rejestrze, który to zawód, bo z nazwy kancelarii nie zawsze to wynika.