Co to są dobra osobiste?

Dobra osobiste to niematerialne wartości związane z człowiekiem, chronione niezależnie od majątku. Kodeks cywilny w art. 23 wymienia między innymi cześć i dobre imię, wizerunek, nazwisko lub pseudonim, prywatność, tajemnicę korespondencji, swobodę sumienia i nietykalność mieszkania. Katalog jest otwarty, więc sądy uznają też inne wartości, na przykład kult pamięci osoby zmarłej. Naruszeniem jest bezprawne wkroczenie w którąś z tych sfer.

Ile kosztuje pozew o ochronę dóbr osobistych?

Sam pozew o ochronę dóbr osobistych bez roszczenia pieniężnego podlega opłacie stałej 600 zł, bo dotyczy praw niemajątkowych. Jeśli razem z przeprosinami żądasz zadośćuczynienia albo odszkodowania, do 600 zł dochodzi opłata od roszczenia majątkowego, czyli 5 procent dochodzonej kwoty przy żądaniu ponad 20 000 zł, a poniżej tej kwoty opłata stała według przedziału. Do tego dochodzi honorarium adwokata lub radcy prawnego, które w razie wygranej sąd co do zasady zasądza od przegranego.

Czym różni się zniesławienie od naruszenia dóbr osobistych?

Zniesławienie z art. 212 Kodeksu karnego to przestępstwo prywatnoskargowe, w którym pokrzywdzony sam wnosi akt oskarżenia do sądu karnego, a celem jest ukaranie sprawcy. Naruszenie dóbr osobistych to sprawa cywilna z art. 24 Kodeksu cywilnego, w której żądasz przeprosin, usunięcia skutków i pieniędzy. Te same słowa mogą być podstawą obu spraw naraz, ale procedury, sądy i skutki są różne.

Jakie zadośćuczynienie można dostać za naruszenie dóbr osobistych?

Wysokości zadośćuczynienia nie określa żadna tabela. Sąd ustala ją na podstawie rozmiaru krzywdy, zasięgu i uporczywości naruszenia, stopnia winy sprawcy oraz jego sytuacji. Zamiast lub obok zadośćuczynienia dla poszkodowanego sąd może zasądzić odpowiednią sumę na wskazany cel społeczny. Podstawą jest art. 448 Kodeksu cywilnego, a kwoty w praktyce wahają się od kilku tysięcy do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Do jakiego sądu składa się pozew o ochronę dóbr osobistych?

Sprawy o ochronę dóbr osobistych rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy, ponieważ są to sprawy o prawa niemajątkowe (art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Pozew wnosi się co do zasady do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego, choć przy naruszeniu w internecie orzecznictwo dopuszcza także sąd miejsca, w którym doszło do zdarzenia wywołującego szkodę.

Ile wynosi zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych?

Żaden przepis nie wyznacza kwoty. Art. 448 Kodeksu cywilnego pozwala sądowi przyznać odpowiednią sumę za doznaną krzywdę albo zasądzić ją na wskazany cel społeczny. Kwotę w pozwie wskazuje powód i od niej płaci opłatę: do 20 000 zł stałą według przedziału, powyżej 5 procent żądania, obok 600 zł za żądania niemajątkowe.

Czym różni się odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych od zadośćuczynienia?

Zadośćuczynienie wynagradza krzywdę, czyli szkodę niemajątkową, i jego wysokość sąd ocenia swobodnie (art. 448 Kodeksu cywilnego). Odszkodowanie pokrywa szkodę majątkową, na przykład utracony zarobek albo kontrakt, i żąda się go na zasadach ogólnych (art. 24 § 2), więc trzeba wykazać jego wysokość i związek z naruszeniem.

Czy firma ma dobra osobiste?

Tak. Osoba prawna, na przykład spółka, fundacja albo stowarzyszenie, ma własne dobra osobiste, przede wszystkim dobre imię i renomę. Może żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków i sprostowania, a Sąd Najwyższy dopuszcza również zadośćuczynienie pieniężne na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego. Fałszywe zarzuty pod adresem firmy albo szkalujące opinie o niej mogą więc być podstawą pozwu tak samo jak w przypadku osoby fizycznej.

Naruszenie dóbr osobistych, zniesławienie i zadośćuczynienie w ochronie prawnej

Za naruszenie dóbr osobistych, takich jak dobre imię, wizerunek czy prywatność, możesz żądać przeprosin, usunięcia skutków i zadośćuczynienia na drodze cywilnej, a przy pomówieniu także ukarania sprawcy z art. 212 Kodeksu karnego. Pozew o ochronę dóbr osobistych rozpoznaje sąd okręgowy, opłata za roszczenie niemajątkowe wynosi 600 zł. Poniżej wyjaśniamy, czego można żądać i jak wybrać drogę. Znajdź adwokata lub radcę prawnego.

68 214 prawników wykonujących zawód bez rejestracji

Najczęściej szukane dziedziny

Rejestr na żywo

wpis do rejestru

KT4411 Piotr Kroczek KT4411 Radca prawny Katowice Niezweryfikowany WRO/ADW/3084 Patryk Igor Gutierrez WRO/ADW/3084 Adwokat Wrocław Niezweryfikowany GD/GD/3175 Patrycja Krystyna Muchowska-Szyszka GD/GD/3175 Radca prawny Gdańsk Niezweryfikowany LB/CH/169 Łukasz Sebastian Poliszuk LB/CH/169 Radca prawny Chełm Niezweryfikowany WA-11190 Szymon Krzysztof Brożyński WA-11190 Radca prawny Warszawa Niezweryfikowany WR-3863 Iwona Helena Jelonek WR-3863 Radca prawny Wrocław Niezweryfikowany

Prawdziwe wpisy z naszej bazy. Sprawy o naruszenie dóbr osobistych i zniesławienie prowadzą adwokaci oraz radcowie prawni; specjalizację prawnik wskazuje na swoim profilu.

600 zł Opłata od pozwu niemajątkowego

sąd okręgowy Właściwy w sprawie cywilnej

art. 24 i 448 KC Podstawa roszczeń

3 lata Przedawnienie zadośćuczynienia

Pozew o ochronę dóbr osobistych bez roszczenia pieniężnego podlega opłacie stałej 600 zł; przy dochodzeniu zadośćuczynienia dochodzi opłata od żądanej kwoty, przy kwocie ponad 20 000 zł równa 5 procent. Sprawę rozpoznaje sąd okręgowy. Roszczenia o zadośćuczynienie i odszkodowanie przedawniają się po 3 latach od dowiedzenia się o sprawcy, a żądania przeprosin i zaniechania nie przedawniają się w ogóle.

Czego można żądać

Pięć roszczeń przy naruszeniu dóbr osobistych

Prawo cywilne daje poszkodowanemu kilka narzędzi naraz. Można je łączyć w jednym pozwie: żądać, żeby naruszenie ustało, żeby sprawca je odkręcił, i żeby zapłacił za wyrządzoną krzywdę oraz szkodę.

Roszczenie	Na czym polega
Zaniechanie naruszenia	Nakaz zaprzestania działań, które naruszają dobro osobiste, na przykład usunięcia wpisu lub zakazu jego dalszego publikowania
Usunięcie skutków	Najczęściej oświadczenie o odpowiedniej treści i formie, czyli przeprosiny w miejscu i zasięgu zbliżonym do naruszenia
Zadośćuczynienie pieniężne	Pieniądze dla poszkodowanego za doznaną krzywdę, przyznawane na podstawie art. 448 KC, bez ustawowej tabeli kwot
Suma na cel społeczny	Zamiast lub obok zadośćuczynienia sąd może zasądzić odpowiednią kwotę na wskazany cel społeczny
Odszkodowanie	Naprawienie realnej szkody majątkowej, jeśli naruszenie ją wywołało, na przykład utraconych zarobków czy kontraktów

Ważna jest kolejność myślenia o dowodach. Zanim treść zniknie, warto zabezpieczyć dowód naruszenia, na przykład zrzuty ekranu z datą, adresem strony i widoczną treścią, a przy poważniejszych sprawach protokół u notariusza. Bez dowodu nawet oczywiste pomówienie trudno wykazać przed sądem.

Dwie drogi

Pozew cywilny a sprawa karna o zniesławienie

Te same słowa mogą uruchomić dwie osobne sprawy. Cywilna służy naprawieniu krzywdy poszkodowanego, karna ukaraniu sprawcy. Można iść tylko jedną drogą albo obiema naraz, w zależności od celu.

Kryterium	Droga cywilna	Droga karna
Podstawa	Art. 23, 24 i 448 KC	Art. 212 KK (zniesławienie), art. 216 KK (znieważenie)
Sąd	Sąd okręgowy (prawa niemajątkowe)	Sąd rejonowy, oskarżenie prywatne
Kto wszczyna	Powód wnosi pozew	Pokrzywdzony wnosi prywatny akt oskarżenia
Opłata na start	600 zł za roszczenie niemajątkowe plus opłata od żądanej kwoty (ponad 20 000 zł: 5%)	Zryczałtowana równowartość wydatków 1000 zł
Czego dochodzisz	Przeprosin, zadośćuczynienia, usunięcia skutków	Ukarania sprawcy grzywną, ograniczeniem lub pozbawieniem wolności
Ciężar dowodu	Naruszenie domniemuje się za bezprawne, to sprawca wykazuje, że działał w prawie	Oskarżyciel prywatny wykazuje znamiona czynu, w tym zamiar

Drogę karną wybiera się najczęściej przy jednoznacznym pomówieniu, gdy zależy Ci na wyroku skazującym. Szczegóły postępowania z prywatnego aktu oskarżenia, rolę obrońcy i koszty opisujemy na stronie o tym, czym zajmuje się adwokat od spraw karnych.

Typowe sprawy

Kiedy warto sięgnąć po ochronę dóbr osobistych

Najwięcej spraw dotyczy dziś słowa w internecie: opinii, komentarzy i wpisów w mediach społecznościowych. Poniżej cztery sytuacje, w których warto rozważyć pozew albo prywatny akt oskarżenia.

01
Zniesławienie w internecie

Fałszywe zarzuty w opinii, komentarzu albo poście, które podważają czyjąś uczciwość zawodową lub prywatną i docierają do szerokiego grona odbiorców.
02
Naruszenie wizerunku

Rozpowszechnianie zdjęcia lub nagrania bez zgody, na przykład w reklamie albo w kontekście ośmieszającym, narusza prawo do wizerunku chronione w art. 23 KC.
03
Pomówienie w pracy

Nieprawdziwe oskarżenia rozpowszechniane wśród współpracowników albo kontrahentów, które niszczą reputację i utrudniają wykonywanie zawodu.
04
Renoma firmy

Szkalujące wpisy albo fałszywe recenzje uderzające w dobre imię przedsiębiorstwa. Osoba prawna również może dochodzić przeprosin i zadośćuczynienia.

Nie każda krytyka jest naruszeniem. Prawdziwy zarzut, rzetelna recenzja czy dozwolona krytyka w interesie publicznym mogą być zgodne z prawem, nawet jeśli są nieprzyjemne. Granica biegnie między oceną a nieprawdziwym faktem oraz między rzeczową krytyką a atakiem obliczonym na poniżenie. Dlatego ocena szans w konkretnej sprawie zależy od treści, kontekstu i dowodów.

Opłata, sąd, pełnomocnik

Opłata, właściwość sądu i koszt pełnomocnika w pozwie o naruszenie dóbr osobistych

Pozew o naruszenie dóbr osobistych kosztuje 600 zł opłaty stałej za żądania niemajątkowe, a jeżeli dochodzisz też zadośćuczynienia, do tego dochodzi opłata od żądanej kwoty. Sprawę rozpoznaje sąd okręgowy, a stawka minimalna adwokata albo radcy prawnego wynosi 720 zł. Tabela poniżej zbiera wszystkie cztery liczby z podstawą prawną.

Pozycja	Kwota albo sąd	Podstawa
Opłata od pozwu o ochronę dóbr osobistych	600 zł	Art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Opłata od żądania zadośćuczynienia do 20 000 zł	30 do 1 000 zł	Art. 13 ust. 1, siedem przedziałów według kwoty
Opłata od żądania zadośćuczynienia ponad 20 000 zł	5 %	Art. 13 ust. 2, nie więcej niż 100 000 zł; przy żądaniu 30 000 zł to 1 500 zł
Sąd pierwszej instancji	okręgowy	Art. 17 pkt 1 KPC: prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe
Stawka minimalna pełnomocnika	720 zł	§ 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzeń o opłatach za czynności adwokackie i radcowskie

Właściwość sądu w pozwie o naruszenie dóbr osobistych

Zasadą jest sąd okręgowy miejsca zamieszkania pozwanego (art. 27 § 1 KPC). Możesz też pozwać przed sąd, w którego okręgu nastąpiło naruszenie (art. 35), a gdy naruszenia dokonano przy wykorzystaniu środków masowego przekazu, przed sąd właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania albo siedziby (art. 35[1]).

Jaka kwota zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych?

Ustawa nie podaje kwoty. Art. 448 KC pozwala sądowi przyznać odpowiednią sumę za doznaną krzywdę albo zasądzić ją na wskazany przez Ciebie cel społeczny. Kwotę w pozwie wskazujesz sam i od niej płacisz opłatę, więc żądanie zawyżone kosztuje Cię więcej już na starcie, a przy częściowej przegranej także w kosztach zastępstwa.

Odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych to osobne żądanie

Zadośćuczynienie wynagradza krzywdę. Jeżeli naruszenie wyrządziło szkodę majątkową, na przykład utracony kontrakt po fałszywej opinii o firmie, żądasz jej naprawienia na zasadach ogólnych (art. 24 § 2 KC) i musisz ją udowodnić co do kwoty. Oba roszczenia jako wynikające z czynu niedozwolonego przedawniają się co do zasady po trzech latach od dnia, w którym dowiedziałeś się o szkodzie i o sprawcy (art. 442[1] § 1).

Stawka 720 zł to kwota, którą sąd zasądza od przegrywającego, a nie cennik kancelarii. Numer wpisu adwokata sprawdzisz w rejestrze adwokatów, a to, jak liczy się zwrot kosztów po wygranej, rozkładamy we wpisie o kosztach zastępstwa procesowego.

W Twoim mieście

Adwokat od dóbr osobistych i zniesławienia

Sprawy o ochronę dóbr osobistych rozpoznaje sąd okręgowy właściwy dla pozwanego, więc pełnomocnika zwykle wybiera się z jego okolicy albo z własnego miasta. Wybierz miejscowość i przejdź do listy adwokatów oraz radców prawnych z rejestrów.

Adwokat od ochrony dóbr osobistych to w rejestrze zwykły adwokat albo radca prawny, bo listy izb nie podają specjalizacji. Szukając frazą „adwokat ochrona dóbr osobistych” z miastem, na przykład w Poznaniu, sprawdzaj na profilu, czy prawnik sam wskazał prawo cywilne albo prasowe, i zapytaj na pierwszej rozmowie o trzy rzeczy: ile prowadził spraw z art. 23 i 24 KC, czy wyśle najpierw wezwanie do przeprosin, zanim złoży pozew, i jak wyceni zadośćuczynienie z art. 448 KC, skoro od tej kwoty zależy opłata od pozwu. Kancelaria, która odpowie konkretnie, zwykle prowadziła takie sprawy naprawdę.

Częste pytania

Najczęstsze pytania o naruszenie dóbr osobistych

Co to są dobra osobiste?: Dobra osobiste to niematerialne wartości związane z człowiekiem, chronione niezależnie od majątku. Kodeks cywilny w art. 23 wymienia między innymi cześć i dobre imię, wizerunek, nazwisko lub pseudonim, prywatność, tajemnicę korespondencji, swobodę sumienia i nietykalność mieszkania. Katalog jest otwarty, więc sądy uznają też inne wartości, na przykład kult pamięci osoby zmarłej. Naruszeniem jest bezprawne wkroczenie w którąś z tych sfer.
Ile kosztuje pozew o ochronę dóbr osobistych?: Sam pozew o ochronę dóbr osobistych bez roszczenia pieniężnego podlega opłacie stałej 600 zł, bo dotyczy praw niemajątkowych. Jeśli razem z przeprosinami żądasz zadośćuczynienia albo odszkodowania, do 600 zł dochodzi opłata od roszczenia majątkowego, czyli 5 procent dochodzonej kwoty przy żądaniu ponad 20 000 zł, a poniżej tej kwoty opłata stała według przedziału. Do tego dochodzi honorarium adwokata lub radcy prawnego, które w razie wygranej sąd co do zasady zasądza od przegranego.
Czym różni się zniesławienie od naruszenia dóbr osobistych?: Zniesławienie z art. 212 Kodeksu karnego to przestępstwo prywatnoskargowe, w którym pokrzywdzony sam wnosi akt oskarżenia do sądu karnego, a celem jest ukaranie sprawcy. Naruszenie dóbr osobistych to sprawa cywilna z art. 24 Kodeksu cywilnego, w której żądasz przeprosin, usunięcia skutków i pieniędzy. Te same słowa mogą być podstawą obu spraw naraz, ale procedury, sądy i skutki są różne.
Jakie zadośćuczynienie można dostać za naruszenie dóbr osobistych?: Wysokości zadośćuczynienia nie określa żadna tabela. Sąd ustala ją na podstawie rozmiaru krzywdy, zasięgu i uporczywości naruszenia, stopnia winy sprawcy oraz jego sytuacji. Zamiast lub obok zadośćuczynienia dla poszkodowanego sąd może zasądzić odpowiednią sumę na wskazany cel społeczny. Podstawą jest art. 448 Kodeksu cywilnego, a kwoty w praktyce wahają się od kilku tysięcy do kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Do jakiego sądu składa się pozew o ochronę dóbr osobistych?: Sprawy o ochronę dóbr osobistych rozpoznaje w pierwszej instancji sąd okręgowy, ponieważ są to sprawy o prawa niemajątkowe (art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Pozew wnosi się co do zasady do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego, choć przy naruszeniu w internecie orzecznictwo dopuszcza także sąd miejsca, w którym doszło do zdarzenia wywołującego szkodę.
Ile wynosi zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych?: Żaden przepis nie wyznacza kwoty. Art. 448 Kodeksu cywilnego pozwala sądowi przyznać odpowiednią sumę za doznaną krzywdę albo zasądzić ją na wskazany cel społeczny. Kwotę w pozwie wskazuje powód i od niej płaci opłatę: do 20 000 zł stałą według przedziału, powyżej 5 procent żądania, obok 600 zł za żądania niemajątkowe.
Czym różni się odszkodowanie za naruszenie dóbr osobistych od zadośćuczynienia?: Zadośćuczynienie wynagradza krzywdę, czyli szkodę niemajątkową, i jego wysokość sąd ocenia swobodnie (art. 448 Kodeksu cywilnego). Odszkodowanie pokrywa szkodę majątkową, na przykład utracony zarobek albo kontrakt, i żąda się go na zasadach ogólnych (art. 24 § 2), więc trzeba wykazać jego wysokość i związek z naruszeniem.
Czy firma ma dobra osobiste?: Tak. Osoba prawna, na przykład spółka, fundacja albo stowarzyszenie, ma własne dobra osobiste, przede wszystkim dobre imię i renomę. Może żądać zaniechania naruszeń, usunięcia ich skutków i sprostowania, a Sąd Najwyższy dopuszcza również zadośćuczynienie pieniężne na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego. Fałszywe zarzuty pod adresem firmy albo szkalujące opinie o niej mogą więc być podstawą pozwu tak samo jak w przypadku osoby fizycznej.

Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną. Szanse w sprawie o naruszenie dóbr osobistych zależą od treści wypowiedzi, jej kontekstu i zebranych dowodów, dlatego wybór drogi warto omówić z adwokatem lub radcą prawnym.

Znajdź adwokata od ochrony dóbr osobistych

68 214 adwokatów i radców prawnych z rejestrów, z numerem wpisu do sprawdzenia. Opisz swoją sytuację, a pokażemy prawników, którzy prowadzą sprawy o naruszenie dóbr osobistych.

Opisz swoją sprawę Przeglądaj rejestr

Opisz swoją sprawę

Z bloga

Artykuły o kosztach i przebiegu tej sprawy

Rachunki opłat, stawki pełnomocnika i terminy rozpisane na konkretnych przykładach, każdy z podstawą prawną.

Poradniki

Inne sprawy o odszkodowanie i zadośćuczynienie

Przepisy, koszty i terminy w sprawach, które często idą w parze z tą. Każdy poradnik prowadzi do katalogu adwokatów i radców prawnych z rejestrów izb.

Masz pytanie o własną sprawę? Zadaj pytanie prawne i dostań ogólną odpowiedź od razu albo przeszukaj katalog prawników po mieście i nazwisku.