Służebność drogi koniecznej: droga konieczna, służebność przejazdu i ustanowienie przez sąd
Jeżeli Twoja działka nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, możesz żądać od sąsiadów ustanowienia drogi koniecznej za wynagrodzeniem, a gdy odmówią, rozstrzygnie sąd. Znajdź prawnika od nieruchomości, który poprowadzi wniosek.
67 450 prawników wykonujących zawód bez rejestracji
Rejestr na żywo
wpis do rejestruPrawdziwe wpisy z naszej bazy. Sprawy o drogę konieczną prowadzą adwokaci i radcowie prawni od prawa nieruchomości; specjalizację prawnik wskazuje na swoim profilu.
200 zł i 480 zł to koszty ustawowe po stronie właściciela działki bez dostępu. Jeden procent podatku od czynności cywilnoprawnych liczy się od wynagrodzenia, które dostaje sąsiad, i płaci się go także wtedy, gdy drogę ustanowił sąd. Dziesięć lat to termin z art. 293 § 1 KC: droga, z której nikt nie korzysta, w końcu wygasa.
Art. 145 i 146 Kodeksu cywilnego
Kiedy sąd ustanowi drogę konieczną do działki
Sąd ustanowi drogę konieczną, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej albo do należących do niej budynków gospodarskich, a jej właściciel zażąda służebności drogowej od właścicieli gruntów sąsiednich i zapłaci im wynagrodzenie. Nie trzeba udowadniać, że działka jest całkowicie odcięta. Liczy się dostęp odpowiedni, czyli taki, który pozwala korzystać z działki zgodnie z jej przeznaczeniem.
Droga konieczna to szczególny rodzaj służebności gruntowej z art. 285 KC. Obciąża działkę sąsiada na rzecz każdego kolejnego właściciela Twojej działki, więc przy sprzedaży przechodzi razem z gruntem. Jej zakres i sposób wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych (art. 287), a wykonywać ją trzeba tak, żeby jak najmniej utrudniała korzystanie z nieruchomości obciążonej (art. 288). Utrzymanie drogi, w braku odmiennej umowy, spada na właściciela działki, która z niej korzysta (art. 289 § 1).
| Przesłanka | Co to znaczy w praktyce | Podstawa |
|---|---|---|
| Brak odpowiedniego dostępu do drogi publicznej | Nie tylko brak jakiegokolwiek dojazdu. Dostęp bywa nieodpowiedni, gdy istniejąca ścieżka nie pozwala korzystać z działki zgodnie z przeznaczeniem, na przykład wjechać samochodem na działkę budowlaną | art. 145 § 1 KC |
| Albo brak dostępu do własnych budynków gospodarskich | Drogi koniecznej można żądać także wtedy, gdy dom ma dojazd, ale do stodoły, garażu czy zabudowań gospodarczych tej samej nieruchomości dojechać się nie da | art. 145 § 1 KC |
| Żądanie od właścicieli gruntów sąsiednich | Droga prowadzi przez grunty sąsiednie. We wniosku trzeba wskazać wszystkich właścicieli, przez których działki mogłaby prowadzić, a nie tylko tego, którego wybraliśmy | art. 145 § 1 KC, art. 626 § 1 KPC |
| Wynagrodzenie dla obciążonego | Droga konieczna nigdy nie jest darmowa. Właściciel gruntu obciążonego dostaje wynagrodzenie, a jego wysokość w sporze ustala sąd | art. 145 § 1 KC |
| Posiadacz zamiast właściciela | Samoistny posiadacz też może żądać drogi, ale dostaje tylko służebność osobistą, która nie przechodzi na kolejnych właścicieli działki | art. 146 KC |
Dostęp do drogi publicznej to nie tylko wygoda. Bez niego trudno o decyzję o warunkach zabudowy i o pozwolenie na budowę, a bank zwykle nie przyjmie takiej działki jako zabezpieczenia kredytu. Dlatego sprawy o drogę konieczną najczęściej zakładają osoby, które kupiły albo odziedziczyły działkę i właśnie chcą na niej budować.
Art. 145 § 2 zdanie drugie Kodeksu cywilnego
Przez czyją działkę poprowadzi drogę sąd, gdy dostęp odcięła sprzedaż albo podział
Jeżeli działka straciła dostęp do drogi przez sprzedaż, podział albo inną czynność prawną, sąd poprowadzi drogę konieczną w miarę możliwości przez grunt, który był przedmiotem tej czynności, a nie przez działkę sąsiada, który z tą transakcją nie miał nic wspólnego. To najczęstszy scenariusz przy działkach wydzielonych z większego gruntu i ten, który poradniki pomijają. Kto kupił działkę z tyłu posesji, a sprzedający zatrzymał pas przy ulicy, ma drogę przez grunt sprzedającego, nawet jeżeli przez pole sąsiada byłoby bliżej.
| Sytuacja | Którędy sąd prowadzi drogę | Podstawa |
|---|---|---|
| Działka od zawsze bez dojazdu, na przykład siedlisko w głębi pól | Sąd wybiera trasę, która zaspokaja potrzeby działki przy najmniejszym obciążeniu gruntów sąsiednich | art. 145 § 2 zd. 1 KC |
| Brak dostępu jest skutkiem sprzedaży, podziału albo darowizny części gruntu | Przez grunt, który był przedmiotem tej czynności, o ile to możliwe, nawet jeżeli inna trasa byłaby krótsza | art. 145 § 2 zd. 2 KC |
| Kilka równorzędnych tras | Rozstrzyga interes społeczno-gospodarczy, czyli także to, co droga zrobi z gospodarstwem albo zabudową sąsiada | art. 145 § 3 KC |
| Po ustanowieniu drogi sąsiad potrzebuje innego przebiegu | Właściciel gruntu obciążonego może żądać zmiany za wynagrodzeniem, jeżeli powstała ważna potrzeba gospodarcza | art. 291 KC |
Kupujesz działkę z podziału
Zanim podpiszesz akt, sprawdź, czy sprzedający ustanawia w nim służebność przejazdu przez swój pozostały grunt. Jeden punkt w akcie notarialnym kosztuje mniej niż późniejsza sprawa sądowa, a art. 145 § 2 i tak skieruje drogę przez grunt sprzedającego.
Dzielisz grunt między dzieci
Przy darowiźnie albo podziale rodzinnego gruntu dostęp dla każdej wydzielonej działki warto załatwić w tym samym akcie. Działka bez drogi traci na wartości, a spór między rodzeństwem o przebieg dojazdu to jeden z najtrudniejszych w praktyce sądów rejonowych.
Art. 626 i art. 606 Kodeksu postępowania cywilnego
Wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej: co musi zawierać
We wniosku o ustanowienie drogi koniecznej trzeba wskazać właścicieli wszystkich nieruchomości, przez które mogłaby prowadzić droga, a nie tylko tego sąsiada, przez którego działkę chcesz przejeżdżać. Tak stanowi art. 626 § 1 KPC. Sąd sam wybiera trasę, więc musi mieć w sprawie każdego, kogo ta decyzja może dotknąć. Wniosek wskazujący jednego sąsiada jest więc niepełny i sąd wezwie do jego uzupełnienia, a ustalenie właścicieli kilku działek z ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów zajmuje czas.
Który sąd
Sprawę rozpoznaje sąd rejonowy (art. 507 KPC) w postępowaniu nieprocesowym. W sprawach z zakresu prawa rzeczowego właściwy jest sąd położenia rzeczy (art. 606), czyli sąd rejonowy, w którego okręgu leżą działki, a nie sąd Twojego miejsca zamieszkania.
Oględziny w terenie
Przed wydaniem postanowienia sąd powinien przeprowadzić oględziny nieruchomości (art. 626 § 2 KPC), chyba że okoliczności są niesporne. W praktyce to oznacza termin na miejscu, z biegłym geodetą i wszystkimi sąsiadami.
Co dołączyć
Numery ksiąg wieczystych i działek ewidencyjnych, mapę z zaznaczonymi wariantami przebiegu, dowód opłaty 200 zł i propozycję wynagrodzenia. Wariant, który proponujesz, nie wiąże sądu, ale wyznacza punkt wyjścia dla biegłego.
Wynagrodzenie za służebność drogi koniecznej
Wynagrodzenie za drogę konieczną i 1 procent podatku, o którym mało kto mówi
Wynagrodzenie za drogę konieczną płaci właściciel działki, która dostaje dojazd, a od tej kwoty musi jeszcze zapłacić 1 procent podatku od czynności cywilnoprawnych, także wtedy, gdy służebność ustanowił sąd, a nie umowa. Ustawa o PCC obejmuje ustanowienie odpłatnej służebności (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. i), a orzeczenie sądu, które wywołuje taki sam skutek jak umowa, podlega podatkowi tak samo (art. 1 ust. 1 pkt 3). Podatek płaci nabywający służebność (art. 4 pkt 6), deklarację składa się w ciągu 14 dni od powstania obowiązku (art. 10 ust. 1).
Stawki za metr drogi koniecznej nie ma w żadnym przepisie. Kodeks mówi tylko o wynagrodzeniu, więc w sporze sąd ustala je w każdej sprawie osobno, zwykle na podstawie opinii rzeczoznawcy majątkowego. Rzeczoznawca porównuje wartość działki sąsiada bez obciążenia i z obciążeniem, bierze pod uwagę powierzchnię pasa, to, czy droga dzieli działkę na pół, czy biegnie jej skrajem, i to, czy blokuje zabudowę. Wynagrodzenie może być jednorazowe albo płatne okresowo. Każda strona, która podaje jedną kwotę za metr, podaje przykład z jednej sprawy, a nie cennik.
Przykład podatku
Sąd przyznaje sąsiadowi 20 000 zł jednorazowo. Podatek od czynności cywilnoprawnych wynosi 1 procent tej kwoty, czyli 200 zł, i płaci go właściciel działki bez dostępu. Przy 50 000 zł podatek to 500 zł. Pominięcie deklaracji nie znosi obowiązku, tylko dokłada odsetki.
Umowa u notariusza zamiast sądu
Gdy sąsiad się zgadza, służebność ustanawia się aktem notarialnym (art. 245 § 2 KC). Maksymalna taksa od 20 000 zł wynosi 510 zł netto (310 zł plus 2 procent nadwyżki ponad 10 000 zł, § 3 pkt 3 rozporządzenia o taksie), od 50 000 zł 910 zł. Notariusz pobiera przy okazji PCC i opłatę od wpisu do księgi.
Ustawa o kosztach sądowych i rozporządzenia o stawkach
Ile kosztuje ustanowienie drogi koniecznej: opłata, biegli, pełnomocnik
Wniosek o ustanowienie drogi koniecznej kosztuje 200 zł, a stawka minimalna pełnomocnika w sprawie dotyczącej służebności wynosi 480 zł bez względu na wartość gruntu. Największe pozycje rachunku to jednak biegli i samo wynagrodzenie dla sąsiada, bo tych kwot ustawa nie wyznacza. Koszty sprawy nieprocesowej rozkładają się inaczej niż w procesie: każdy uczestnik ponosi koszty swojego udziału (art. 520 § 1 KPC), ale przy sprzecznych interesach sąd może je rozdzielić inaczej albo włożyć na uczestnika, którego wnioski oddalił (§ 2 i § 3).
| Pozycja | Kwota | Podstawa i uwagi |
|---|---|---|
| Wniosek o ustanowienie drogi koniecznej | 200 zł | Art. 39 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c., opłata stała niezależnie od liczby uczestników i od wartości gruntu |
| Apelacja od postanowienia | 200 zł | Art. 18 ust. 2 u.k.s.c.: od apelacji pobiera się opłatę jak od wniosku wszczynającego |
| Biegły geodeta i rzeczoznawca majątkowy | ustala sąd | Żaden przepis nie wyznacza tej kwoty. Zaliczkę wpłaca uczestnik, który wnosi o dowód, zwykle wnioskodawca |
| Wynagrodzenie dla właściciela gruntu obciążonego | ustala sąd | Art. 145 § 1 KC. Jednorazowe albo okresowe, w sporze według opinii biegłego |
| Podatek od czynności cywilnoprawnych | 1 % | Art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o PCC od wartości wynagrodzenia (art. 6 ust. 1 pkt 6). Płaci nabywający służebność (art. 4 pkt 6), także gdy ustanawia ją sąd (art. 1 ust. 1 pkt 3) |
| Pełnomocnik w pierwszej instancji | 480 zł | § 5 pkt 3 rozporządzeń o opłatach za czynności adwokackie i radcowskie: sprawy dotyczące służebności |
| Pełnomocnik w apelacji przed sądem okręgowym | 240 zł | § 10 ust. 1 pkt 1: 50 % stawki, a 75 % (360 zł), gdy w pierwszej instancji sprawę prowadził kto inny |
| Wpis służebności do księgi wieczystej | 200 zł | Art. 42 ust. 1 u.k.s.c., opłata od wniosku o wpis ograniczonego prawa rzeczowego |
Stawki minimalne są kwotą, którą sąd przyznaje w rozliczeniu kosztów, a nie cennikiem kancelarii. Ile naprawdę kosztuje prawnik w sprawie o drogę konieczną i które pozycje da się odzyskać od sąsiada, rozkładamy we wpisie ile kosztuje droga konieczna w sądzie i z prawnikiem. Porównanie z opłatą od wniosku przy słupie na działce (100 zł, nie 200 zł) znajdziesz na stronie o służebności przesyłu.
Umowa, sąd, zasiedzenie
Droga konieczna a służebność przejazdu i zasiedzenie służebności drogi
Ten sam dojazd można uzyskać na trzy sposoby: umową u notariusza, postanowieniem sądu o drodze koniecznej albo stwierdzeniem zasiedzenia, i każdy ma inne warunki oraz inny koszt. Służebność przejazdu z umowy nie wymaga, żeby działka była odcięta od drogi, ale wymaga zgody sąsiada. Droga konieczna nie wymaga zgody, ale wymaga braku odpowiedniego dostępu i wynagrodzenia. Zasiedzenie nie kosztuje nic poza opłatą, ale tylko wtedy, gdy korzystasz z trwałego i widocznego urządzenia (art. 292 KC), na przykład utwardzonej drogi, a nie z koleiny w trawie.
| Tryb | Kiedy | Forma | Koszt | Przewaga |
|---|---|---|---|---|
| Umowa u notariusza | Sąsiad się zgadza | Akt notarialny (art. 245 § 2 KC) | Taksa od wartości wynagrodzenia (§ 3), PCC 1 %, wpis 200 zł | Najszybciej, strony same ustalają trasę i kwotę |
| Droga konieczna przez sąd | Działka nie ma odpowiedniego dostępu, a sąsiad odmawia | Postanowienie sądu rejonowego położenia nieruchomości | Opłata 200 zł, biegli, wynagrodzenie, PCC 1 % | Nie wymaga zgody sąsiada |
| Zasiedzenie służebności | Od 20 albo 30 lat jeździsz po utwardzonej drodze na cudzym gruncie | Postanowienie stwierdzające zasiedzenie (art. 292 KC) | Opłata 200 zł (art. 39 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c.), bez wynagrodzenia | Nic nie płacisz sąsiadowi, ale musisz udowodnić trwałe i widoczne urządzenie |
Termin zasiedzenia służebności liczy się jak przy nieruchomości: 20 lat przy dobrej wierze, 30 przy złej (art. 172 w związku z art. 292). Mechanizm, dowody i to, co przerywa bieg, opisujemy przy zasiedzeniu nieruchomości i służebności.
Art. 1000 § 2 pkt 3 KPC oraz art. 293 do 295 KC
Czy droga konieczna przetrwa licytację komorniczą i kiedy wygasa
Droga konieczna nie wygasa, gdy komornik sprzeda działkę sąsiada na licytacji: pozostaje w mocy bez potrącenia jej wartości z ceny nabycia. Tak stanowi art. 1000 § 2 pkt 3 KPC, a to wyjątek, bo przysądzenie własności co do zasady gasi prawa obciążające nieruchomość. Dla właściciela działki z dojazdem oznacza to, że zadłużenie sąsiada nie odbierze mu drogi. Dla kupującego na licytacji oznacza, że musi sprawdzić, czy przez nabywaną działkę nie biegnie cudza droga konieczna.
Dziesięć lat bez przejazdu
Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez dziesięć lat (art. 293 § 1 KC). Kto ma drogę konieczną, a korzysta z innego dojazdu, powinien pamiętać, że ta droga nie jest wieczna.
Zniesienie za wynagrodzeniem
Właściciel gruntu obciążonego może żądać zniesienia służebności za wynagrodzeniem, gdy stała się dla niego szczególnie uciążliwa i nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z działki władnącej (art. 294).
Zniesienie bez wynagrodzenia
Gdy droga utraciła dla działki władnącej wszelkie znaczenie, na przykład gmina wybudowała drogę publiczną wzdłuż tej działki, sąsiad może żądać zniesienia bez żadnej zapłaty (art. 295).
Jeżeli sąsiad z drogą konieczną jest dłużnikiem, a komornik prowadzi egzekucję z nieruchomości, zasady zaskarżania jego czynności opisujemy na stronie o skardze na czynności komornika.
Od propozycji do wpisu w księdze
Ustanowienie drogi koniecznej przez sąd krok po kroku
-
Krok 1
Ustal możliwe trasy
Mapa ewidencyjna, księgi wieczyste sąsiednich działek, historia podziałów. Jeżeli dostęp odcięła sprzedaż, trasa jest w zasadzie przesądzona.
-
Krok 2
Zaproponuj umowę
Pisemna propozycja przebiegu i wynagrodzenia. Zgoda oznacza akt notarialny, odmowa albo milczenie otwiera drogę do sądu.
-
Krok 3
Wniosek i oględziny
Wniosek do sądu rejonowego położenia działek ze wszystkimi właścicielami możliwych tras, opłata 200 zł, potem oględziny i biegli.
-
Krok 4
Postanowienie i wpis
Postanowienie z przebiegiem drogi i wynagrodzeniem, zapłata, PCC w 14 dni, wpis w dziale III księgi wieczystej działki obciążonej.
Najdroższy błąd na starcie to wniosek, który pomija część sąsiadów albo proponuje trasę sprzeczną z art. 145 § 2. Sąd i tak musi wezwać brakujących uczestników, a biegły będzie opiniował warianty, których nikt nie przygotował. Drugi częsty błąd to zgoda na przejazd „na gębę": sąsiad, który ją dał, może ją cofnąć, a jego następca nie jest nią związany.
Inwestor, spadkobierca, rolnik
Droga konieczna do działki: kiedy warto iść z prawnikiem
Działka budowlana bez dojazdu
Budowa stoi, dopóki nie ma dostępu do drogi publicznej. Tu liczy się czas, więc kompletny wniosek ze wszystkimi uczestnikami oszczędza miesiące.
Grunt odziedziczony albo współwłasny
Spadkobierca musi najpierw wykazać swoje prawo, a przy podziale wspólnego gruntu dojazd dla każdej części ustala się najlepiej od razu. Opisujemy to przy sprawach spadkowych i przy zniesieniu współwłasności.
Droga konieczna do działki rolnej
Przy gruntach rolnych dochodzi dojazd do budynków gospodarskich i szerokość drogi dla maszyn. Art. 145 § 3 każe uwzględnić interes społeczno-gospodarczy, więc sąd waży też skutki dla gospodarstwa sąsiada.
Adwokat albo radca prawny od nieruchomości
Adwokat od drogi koniecznej: o co zapytać przed podpisaniem umowy
Pytania do pełnomocnika
- Którą trasę uważa za najmocniejszą i jak odpowie na art. 145 § 2.
- Kto ustali właścicieli wszystkich działek, które trzeba wskazać we wniosku.
- Czy umowa obejmuje oględziny w terenie i ewentualną apelację.
- Jak ocenia realne wynagrodzenie dla sąsiada, zanim zamówi się biegłego.
Sprawdź wpis, zanim zapłacisz
Każdy adwokat i radca prawny ma numer wpisu na listę prowadzoną przez izbę. W naszym katalogu widzisz go przy profilu razem ze statusem. Adwokatów znajdziesz w rejestrze adwokatów, radców w wykazie radców prawnych według miast, a prawników od gruntów w przeglądzie sporów o nieruchomości i kosztów spraw oraz w dziale prawo nieruchomości.
Częste pytania
Droga konieczna i służebność drogi: pytania, które zadajecie najczęściej
- Ile wynosi wynagrodzenie za służebność drogi koniecznej?
- Nie ma kwoty ustawowej ani stawki za metr. Kodeks mówi tylko, że drogę konieczną ustanawia się za wynagrodzeniem (art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego). W sporze kwotę ustala sąd, zwykle na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który bierze pod uwagę powierzchnię pasa drogi, spadek wartości działki obciążonej i utrudnienia w korzystaniu z niej.
- Ile kosztuje ustanowienie drogi koniecznej w sądzie?
- Opłata od wniosku wynosi 200 zł (art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Do tego dochodzą zaliczki na biegłych, które ustala sąd, wynagrodzenie dla właściciela gruntu obciążonego, 1 procent podatku od czynności cywilnoprawnych od tego wynagrodzenia i pełnomocnik, którego stawka minimalna wynosi 480 zł.
- Kto płaci za drogę konieczną?
- Wynagrodzenie płaci właściciel działki, która zyskuje dostęp do drogi, a dostaje je właściciel gruntu, przez który droga prowadzi. Koszty samego postępowania co do zasady ponosi każdy uczestnik w zakresie swojego udziału (art. 520 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), ale przy sprzecznych interesach sąd może je rozdzielić inaczej.
- Czy sąsiad może odmówić drogi koniecznej?
- Może odmówić umowy, ale nie może zablokować sprawy. Jeżeli działka nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, właściciel może żądać ustanowienia drogi koniecznej od właścicieli gruntów sąsiednich (art. 145 § 1 Kodeksu cywilnego), a brak zgody sąsiada oznacza po prostu, że o przebiegu drogi i wynagrodzeniu rozstrzygnie sąd.
- Przez czyją działkę sąd poprowadzi drogę konieczną?
- Tamtędy, gdzie droga zaspokoi potrzeby działki bez dostępu przy najmniejszym obciążeniu gruntów, przez które ma prowadzić, z uwzględnieniem interesu społeczno-gospodarczego (art. 145 § 2 i § 3). Jeżeli brak dostępu wynika ze sprzedaży albo innej czynności prawnej, sąd poprowadzi drogę w miarę możliwości przez grunt, który był przedmiotem tej czynności.
- Czy można zasiedzieć służebność drogi koniecznej?
- Służebność gruntową można nabyć przez zasiedzenie tylko wtedy, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia (art. 292 Kodeksu cywilnego), na przykład utwardzonej drogi. Sam przejazd po trawie nie wystarczy. Termin wynosi 20 lat przy dobrej wierze i 30 lat przy złej (art. 172), a wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności kosztuje 200 zł.
- Czym różni się droga konieczna od służebności przejazdu?
- Droga konieczna to służebność drogowa, której można żądać, gdy działka nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej, więc w razie sporu ustanowi ją sąd. Służebność przejazdu ustanowiona umową nie wymaga takiej przesłanki: właściciele mogą ją zawrzeć z dowolnego powodu, ale wtedy potrzebna jest zgoda obu stron i akt notarialny.
- Czy umowa o drogę konieczną musi być u notariusza?
- Tak. Oświadczenie właściciela, który ustanawia na swoim gruncie ograniczone prawo rzeczowe, wymaga formy aktu notarialnego (art. 245 § 2 Kodeksu cywilnego). Umowa zwykłym pismem nie ustanowi służebności. Maksymalną taksę notariusza liczy się od wartości wynagrodzenia według § 3 rozporządzenia o taksie notarialnej.
- Kiedy wygasa służebność drogi koniecznej?
- Służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez dziesięć lat (art. 293 § 1 Kodeksu cywilnego). Właściciel gruntu obciążonego może też żądać jej zniesienia bez wynagrodzenia, gdy utraciła dla działki władnącej wszelkie znaczenie (art. 295), na przykład po wybudowaniu nowej drogi publicznej wzdłuż tej działki.
Podstawa: Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795), Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228), ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 191), rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 215) i radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 118) oraz rozporządzenie o taksie notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566). Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.
Znajdź prawnika od drogi koniecznej
67 450 adwokatów i radców prawnych z rejestrów NRA i KIRP, z numerem wpisu do sprawdzenia. Napisz, gdzie leży działka, skąd wziął się brak dojazdu i czy sąsiedzi odmówili, a pokażemy prawników prowadzących sprawy nieruchomości.