Krok 1 · art. 4a
Urząd skarbowy
Zgłoszenie na formularzu SD-Z2 w sześć miesięcy. Kto dowiedział się o spadku później, ma sześć miesięcy od dowiedzenia się i musi to uprawdopodobnić (ust. 2).
W sądzie zapłacisz 100 zł i rozstrzygniesz spór, u notariusza taksa to najwyżej 184,50 zł z VAT i zwykle jedna wizyta, ale tylko przy zgodzie wszystkich. Znajdź prawnika od spraw spadkowych w swoim mieście.
67 876 prawników wykonujących zawód bez rejestracji
Najczęściej szukane dziedziny
Dwie drogi, ten sam skutek
art. 1025 i 1027 KC
Sąd rejonowy
Postanowienie
100 zł
rozstrzyga spór
Notariusz
Akt poświadczenia
184,50 zł
tylko przy zgodzie
Opłata z art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Taksa z § 10a rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Terminy z art. 1026 Kodeksu cywilnego i art. 673 KPC.
Art. 1025 KC i art. 628 KPC
Stwierdzenie nabycia spadku wydaje sąd spadku na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes, a notariusz w tej samej roli sporządza akt poświadczenia dziedziczenia (art. 1025 § 1 KC). Oba dokumenty dają domniemanie, że wskazana w nich osoba jest spadkobiercą (§ 2), i oba legitymują spadkobiercę wobec banku, sądu wieczystoksięgowego czy kupującego mieszkanie (art. 1027).
Różnica leży w tym, czego każda droga wymaga. Notariusz sporządzi akt tylko wtedy, gdy wszyscy zainteresowani zgodnie o niego proszą i nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy ani wysokości udziałów (art. 95c § 2 pkt 1 i art. 95e § 1 Prawa o notariacie). Sąd rozpoznaje sprawę także wtedy, gdy ktoś się nie zgadza, nie odbiera poczty albo mieszka nie wiadomo gdzie.
Postanowienie sądu jest przy tym mocniejsze. Przeciwko domniemaniu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powołać się na zarejestrowany akt notarialny (art. 1025 § 3 KC), a gdy sąd wyda postanowienie co do spadku, w którym akt już zarejestrowano, uchyla ten akt (art. 669[1] § 1 KPC).
Wszyscy znani, zgodni i osiągalni
Notariusz. Akt w jednej wizycie albo przez projekt protokołu, gdy rodzina mieszka daleko.
Ktoś kwestionuje testament albo udział
Sąd. Notariusz w sporze odmówi, a zarzut trzeba zgłosić w pierwszej sprawie.
Nie wiesz, gdzie jest brat albo czy są inni
Sąd. Wezwanie przez ogłoszenie i trzy miesiące na zgłoszenie się.
Postanowienie sądu i akt poświadczenia dziedziczenia
Notariusz wygrywa czasem i wygodą, sąd wygrywa wszędzie tam, gdzie brakuje zgody albo kogoś z rodziny. Koszt urzędowy jest podobny, bo opłata sądowa i taksa notarialna różnią się o kilkadziesiąt złotych.
| Kwestia | Sąd spadku | Notariusz |
|---|---|---|
| Dokument | Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku | Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia |
| Koszt urzędowy | 100 zł od wniosku i 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego | Taksa do 184,50 zł z VAT, 5 zł za wpis, wypisy |
| Kto musi brać udział | Sąd wzywa krąg spadkobierców z art. 669 KPC | Wszyscy zainteresowani, ale mogą osobno (art. 95ca) |
| Spór o testament lub udziały | Rozstrzyga go postanowienie | Notariusz odmawia aktu (art. 95e) |
| Nieznany albo nieuchwytny spadkobierca | Ogłoszenie i trzy miesiące (art. 672 do 676) | Akt niemożliwy |
| Testament ustny lub inny szczególny | Tak | Nie (art. 95a) |
| Termin do zgłoszenia do US | 6 miesięcy od uprawomocnienia | 6 miesięcy od zarejestrowania aktu |
| Wniosek do księgi wieczystej | Składasz sam | Notariusz może złożyć za Ciebie (od 17.03.2026) |
Art. 669 do 677 KPC
Wniosek składasz w sądzie rejonowym ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, z opłatą 100 zł, aktem zgonu, aktami stanu cywilnego spadkobierców i testamentem, jeśli jest. Sąd wyznacza rozprawę i wzywa na nią wnioskodawcę oraz małżonka, zstępnych, rodziców i rodzeństwo spadkodawcy, a także osoby, które mogą dziedziczyć z testamentu (art. 669 KPC).
Sąd sam bada, kto dziedziczy, i wzywa do złożenia testamentu osobę, u której może się on znajdować (art. 670 § 1). Na rozprawie spadkobierca składa zapewnienie o innych spadkobiercach i testamentach, które co do skutków karnych jest równe zeznaniu pod przyrzeczeniem (art. 671). Gdy zapewnienie nie wystarcza, sąd wzywa spadkobierców przez ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym, daje im trzy miesiące i dopiero potem wydaje postanowienie (art. 672 do 676).
Jedna pułapka kosztowa: jeśli w tym samym piśmie prosisz także o odebranie oświadczenia o przyjęciu spadku, sąd pobierze 100 zł od każdego wniosku osobno (art. 49 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych). Oświadczenie można też złożyć ustnie w sądzie spadku w toku tej sprawy (art. 640 § 2 KPC).
01 · art. 628
Właściwy sąd
Ostatnie miejsce zwykłego pobytu spadkodawcy, nie Twoje miejsce zamieszkania.
02 · art. 49 u.k.s.c.
Opłata 100 zł
Stała, bez względu na wartość mieszkania czy rachunku.
03 · art. 671
Zapewnienie
Oświadczenie o innych spadkobiercach i testamentach, pod rygorem karnym.
04 · art. 677
Postanowienie
Wymienia spadkobierców, tytuł i udziały, nawet inne niż wskazane we wniosku.
Art. 95a do 95j Prawa o notariacie
U notariusza najpierw powstaje protokół dziedziczenia, a dopiero po nim akt poświadczenia dziedziczenia, który notariusz rejestruje w Rejestrze Spadkowym. Do protokołu notariusz dołącza odpis aktu zgonu, odpisy aktów stanu cywilnego osób dziedziczących z ustawy i inne dokumenty, które mogą wpływać na prawa do spadku (art. 95c § 4), więc zabierz je ze sobą razem z oryginałem testamentu.
W wielu poradnikach przeczytasz, że wszyscy spadkobiercy muszą stawić się razem. To już nieaktualne. Jeden z nich może zamówić projekt protokołu dziedziczenia, a reszta potwierdza go oświadczeniem u tego samego albo u innego notariusza, na przykład w swoim mieście. Gdy wszyscy złożą takie oświadczenie, protokół spisuje się przy udziale co najmniej jednej osoby (art. 95ca § 1 do 5).
Od 17 marca 2026 r. notariusz może też odciążyć Cię z księgą wieczystą. Na Twoje żądanie spisuje protokół z listą nieruchomości i spółdzielczych praw do lokalu ze spadku i najpóźniej tego dnia sam składa elektronicznie wniosek o wpis, który traktuje się jak Twój (art. 95ga i 95j § 2 i 3, dodane ustawą z 21 listopada 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1793).
Odmowa nie zamyka sprawy. Wtedy składa się wniosek do sądu spadku.
Opłata sądowa, taksa i stawka pełnomocnika
Sąd pobiera 100 zł od wniosku i 100 zł od apelacji. Notariusz może wziąć najwyżej 100 zł netto za protokół i 50 zł netto za akt, czyli 184,50 zł z VAT, plus wypisy. Przy testamencie dochodzi 61,50 zł za jego otwarcie, a przy projekcie protokołu 123 zł za projekt i 61,50 zł za oświadczenie każdej osoby. To stawki maksymalne, notariusz może policzyć mniej. Zarówno sąd, jak i notariusz pobierają jeszcze 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego (art. 95i § 3 Prawa o notariacie i rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 7 września 2016 r., Dz.U. 2016 poz. 1420).
Jeśli prowadzi Cię adwokat albo radca prawny, rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie i radcowskie przewidują stawkę minimalną 240 zł, a 720 zł, gdy sporna jest także ważność testamentu (§ 6 pkt 2). To kwota, którą sąd może zasądzić, a nie cennik; wynagrodzenie ustala się z prawnikiem. Gdy spór dotyczy testamentu, zajrzyj na stronę o tym, jak wygląda podważenie testamentu przed sądem spadku.
| Czynność | Netto | Z VAT | Przepis |
|---|---|---|---|
| Protokół dziedziczenia | 100,00 zł | 123,00 zł | § 10a ust. 2 |
| Akt poświadczenia dziedziczenia | 50,00 zł | 61,50 zł | § 10a ust. 1 |
| Akt z zapisem windykacyjnym (zamiast poprzedniego) | 100,00 zł | 123,00 zł | § 10a ust. 1a |
| Otwarcie i ogłoszenie testamentu | 50,00 zł | 61,50 zł | § 10a ust. 3 |
| Projekt protokołu dziedziczenia | 100,00 zł | 123,00 zł | § 10a ust. 2b |
| Zgoda na protokół według projektu, od osoby | 50,00 zł | 61,50 zł | § 10a ust. 2c |
| Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku | 50,00 zł | 61,50 zł | § 8 pkt 9 |
| Wypis, za każdą rozpoczętą stronę | 6,00 zł | 7,38 zł | § 12 ust. 1 |
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566. VAT 23 % doliczony przez nas dla czytelności.
Po postanowieniu albo po akcie
Pierwszy termin, który zaczyna biec, to sześć miesięcy na zgłoszenie spadku do urzędu skarbowego, liczone od uprawomocnienia postanowienia sądu albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Dotrzymanie go daje małżonkowi, dzieciom, wnukom, rodzicom, rodzeństwu, pasierbowi, ojczymowi i macosze pełne zwolnienie z podatku (art. 4a ust. 1 i 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn).
Krok 1 · art. 4a
Zgłoszenie na formularzu SD-Z2 w sześć miesięcy. Kto dowiedział się o spadku później, ma sześć miesięcy od dowiedzenia się i musi to uprawdopodobnić (ust. 2).
Krok 2 · art. 95j
Wniosek o wpis nowego właściciela. Przy akcie z ostatnich miesięcy mógł go już złożyć notariusz.
Krok 3 · art. 1027 KC
Bank przy wypłacie środków spadkowych i wydział komunikacji przy przerejestrowaniu auta zwykle żądają postanowienia albo zarejestrowanego aktu.
Krok 4 · gdy jest kilku
Stwierdzenie daje udziały ułamkowe, a nie konkretne rzeczy. Kto ma dostać mieszkanie, ustala dział.
Gdy spadkobierców jest kilku i trzeba ustalić, kto dostaje mieszkanie, a kto spłatę, następnym krokiem jest dział spadku u notariusza albo w sądzie. Gdy spadek okazał się zadłużony, a od dowiedzenia się o powołaniu do spadku nie minęło sześć miesięcy (art. 1015 § 1 KC), rozważ odrzucenie spadku przed notariuszem albo w sądzie.
Art. 679 § 1 KPC
Odpowiedź na piśmie nie jest wymagana, chyba że sąd Cię do niej zobowiąże. Wystarczy stawić się na rozprawie albo napisać krótko, że popierasz wniosek.
Zgłoś to od razu, z dowodami. Sąd stwierdza nabycie według stanu prawnego, nawet jeśli różni się od tego, co napisał wnioskodawca (art. 677 § 1 KPC).
Uczestnik może później żądać zmiany postanowienia tylko na podstawie, której nie mógł powołać, i tylko w ciągu roku (art. 679 § 1). Pierwsza sprawa jest w praktyce jedyna.
Co napisać, jakie zarzuty i wnioski dowodowe zgłosić i kiedy przy tym piśmie warto mieć pełnomocnika, opisaliśmy we wpisie o tym, jak przygotować odpowiedź na wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.
Adwokat albo radca prawny
Pełnomocnik stawia się za niego na rozprawie i odbiera korespondencję. Bez tego sprawa potrafi stać długo na doręczeniach za granicę.
Wnioski dowodowe, biegli i zarzuty muszą paść w pierwszej sprawie, bo art. 679 § 1 KPC zamyka drogę później.
Postanowienie wskazuje osobno spadkobierców gospodarstwa rolnego (art. 677 § 1[1] pkt 5), a sąd ustala, czy w spadku jest przedsiębiorstwo pod zarządem sukcesyjnym (art. 670 § 2).
Każdy adwokat i radca prawny ma numer wpisu na listę prowadzoną przez izbę; w naszym katalogu widzisz go przy profilu razem ze statusem, a specjalizację prawnik wskazuje sam na swoim profilu. Pełny obraz spraw po śmierci bliskiej osoby, od przyjęcia spadku po zachowek, daje strona o sprawach spadkowych i prawniku od spadków, a gdy pominięto Cię w testamencie, sprawdź, ile wynosi zachowek.
Częste pytania
Podstawa: Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795), Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1001, zmiany Dz.U. 2025 poz. 1793), ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228), ustawa o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. 2026 poz. 478), rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566) i rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 215) oraz radców prawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 118). Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.
67 876 adwokatów i radców prawnych z rejestrów NRA i KIRP, z numerem wpisu do sprawdzenia. Wybierz miasto i skontaktuj się z prawnikiem bezpośrednio. Masz pytanie przed pierwszą rozmową? Zadaj je i dostaniesz ogólną informację prawną.