Przejdź do treści
ZnanaKancelaria ZnanaKancelaria
ZnanaKancelaria ZnanaKancelaria
Znajdź prawnika Zaloguj się

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza i dziedziczenie długów

Przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza, spłacasz długi zmarłego najwyżej do wartości tego, co odziedziczyłeś, ale z całego swojego majątku i tylko wtedy, gdy umiesz tę wartość wykazać. Znajdź prawnika od spraw spadkowych w swoim mieście.

68 258 prawników wykonujących zawód bez rejestracji

Najczęściej szukane dziedziny

6 mies. Na decyzję od dnia, w którym dowiedziałeś się, że jesteś spadkobiercą
50 zł Maksymalna taksa netto za oświadczenie o przyjęciu spadku u notariusza
0 zł Tyle kosztuje wykaz inwentarza złożony w sądzie na urzędowym wzorze
400 zł Opłata komornika za spis inwentarza, do tego wydatki

Termin z art. 1015 § 1 Kodeksu cywilnego, taksa z § 8 pkt 9 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, wykaz z art. 636[3] § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, opłata z art. 40 pkt 2 ustawy o kosztach komorniczych.

Art. 1012, 1030 i 1031 KC

Co to znaczy przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Spadek z dobrodziejstwem inwentarza to spadek przyjęty z ograniczeniem odpowiedzialności za długi do wartości stanu czynnego, czyli wartości majątku zmarłego ustalonej w wykazie albo spisie inwentarza (art. 1012 i art. 1031 § 2 KC). W przykładzie z bilansu wierzyciele mamy dostaną od jej syna razem najwyżej 25 000 zł, choć pożyczyła 55 000 zł.

Najczęściej mylona rzecz: ograniczenie dotyczy kwoty, a nie rzeczy. Do chwili przyjęcia spadku odpowiadasz tylko ze spadku, ale od chwili przyjęcia odpowiadasz za długi spadkowe z całego swojego majątku (art. 1030 KC). Jeśli samochód mamy sprzedałeś i pieniądze wydałeś, bank może ściągnąć 25 000 zł z twojej pensji albo rachunku. Nie zabierze ci tylko więcej, niż wynosi stan czynny.

Od 18 października 2015 r. to rozwiązanie domyślne. Kto w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołania nie złoży żadnego oświadczenia, przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC). Nie trzeba więc chodzić do notariusza, żeby skorzystać z ochrony. Trzeba za to umieć wykazać wartość spadku, gdy przyjdzie wierzyciel.

Masz sześć miesięcy, policz po kolei

  1. Co zostało

    Mieszkanie, auto, rachunki, udziały, wierzytelności zmarłego. Wartość z dnia śmierci.

  2. Ile jest długów

    Kredyty, karty, czynsz, podatki, a także koszty pogrzebu i postępowania spadkowego (art. 922 § 3 KC).

  3. Czy coś chcesz zatrzymać

    Gdy nic, a długi wyraźnie przeważają, zwykle lepiej odrzucić spadek. Gdy bilans jest niepewny, przyjmij z dobrodziejstwem.

Art. 1012 KC

Przyjęcie proste, z dobrodziejstwem inwentarza czy odrzucenie spadku

Spadkobierca ma trzy możliwości i każda z nich jest nieodwołalna (art. 1018 § 2 KC). Nabycie spadku wprost, czyli przyjęcie proste, opłaca się tylko przy pewności, że długów nie ma. Odrzucenie zdejmuje długi, ale przenosi decyzję na twoje dzieci, bo spadek przypada dalej tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku. Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza zatrzymuje ten łańcuch na tobie.

Cecha Przyjęcie proste Z dobrodziejstwem inwentarza Odrzucenie
Odpowiedzialność za długi Bez ograniczenia, całym majątkiem (art. 1031 § 1) Do wartości stanu czynnego spadku (art. 1031 § 2) Żadna, jak gdybyś nie dożył otwarcia spadku (art. 1020)
Co dostajesz Cały udział w spadku Cały udział w spadku Nic
Kto dziedziczy dalej Sprawa kończy się na tobie Sprawa kończy się na tobie Twoje dzieci, które też muszą decydować
Formalności Oświadczenie u notariusza albo w sądzie Nic albo oświadczenie, potem wykaz lub spis Oświadczenie u notariusza albo w sądzie
Gdy milczysz 6 miesięcy Nie dotyczy Tak zostaje przyjęty spadek (art. 1015 § 2) Nie dotyczy
Kiedy ma sens Pewność, że długów nie ma Bilans niepewny albo chcesz zatrzymać rzecz Same długi albo długi wyraźnie większe

Gdy długi są wyraźnie większe od majątku, a w rodzinie jest kilka pokoleń, które musiałyby kolejno składać oświadczenia, pełny przebieg opisuje strona odrzucenie spadku u notariusza i w sądzie, a przypadek małoletnich wpis o odrzuceniu spadku w imieniu dziecka. Kto przegapił termin pod wpływem błędu, może uchylić się od skutków jego upływu przed sądem (art. 1019 § 2 KC).

Art. 1031[1] KC, art. 636[3] i 637 KPC

Wykaz albo spis inwentarza, bez którego ograniczenie nie działa

Ograniczenie z art. 1031 § 2 KC liczy się od wartości „ustalonej w wykazie inwentarza albo spisie inwentarza”, więc bez jednego z tych dokumentów nie masz czym udowodnić, gdzie kończy się twoja odpowiedzialność. Wykaz sporządzasz sam, z należytą starannością, według cen z dnia otwarcia spadku (art. 1031[1] § 3). Spis robi komornik, także na wniosek wierzyciela, który ma pisemny dowód należności (art. 637 § 1 KPC). Od chwili złożenia wykazu albo sporządzenia spisu długi spłaca się zgodnie z tym dokumentem (art. 1031[3]).

art. 1031[1] KC, art. 636[3] § 1 KPC

Wykaz inwentarza w sądzie

Spadkobierca, na urzędowym wzorze

0 zł

§ 10 pkt 3 taksy, art. 636[3] § 2 KPC

Wykaz inwentarza u notariusza

Spadkobierca, notariusz spisuje protokół

do 200 zł netto

art. 637 KPC, art. 49 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c.

Spis inwentarza przez sąd

Komornik na postanowienie sądu spadku

100 zł + 400 zł

art. 637[1] KPC, art. 40 pkt 2 u.k.k.

Spis wprost u komornika

Komornik na wniosek złożony bezpośrednio

400 zł + wydatki

Wykaz jest tani, ale wierzyciel może go podważyć wnioskiem o spis. Spis kosztuje więcej, za to trudniej mu cokolwiek zarzucić. Pełny rachunek każdej z czterech dróg, łącznie z wydatkami komornika, rozpisujemy we wpisie spis inwentarza koszt u komornika.

Gdzie spadkobiercy tracą ochronę

Cztery błędy, po których odpowiadasz ponad wartość spadku

Dobrodziejstwo inwentarza nie jest bezwarunkowe: ustawa odbiera je albo poszerza odpowiedzialność w czterech sytuacjach, i żadna z nich nie wymaga złej woli wobec banku. Wystarczy zapłacić najpierw temu wierzycielowi, który najgłośniej dzwoni, albo zignorować nakaz zapłaty.

Art. 1032 § 2 KC

Spłata jednego wierzyciela, gdy wiesz o pozostałych

Syn z przykładu oddaje bankowi całe 25 000 zł na kredyt, wiedząc o karcie i czynszu. Należyta spłata oznacza podział proporcjonalny do długów, czyli 45,45 % każdej należności. Karta powinna dostać 4 090,91 zł, czynsz 1 818,18 zł. Tę różnicę, razem 5 909,09 zł, syn dopłaca z własnej kieszeni ponad wartość spadku.

Art. 319 i 837 KPC

Wyrok albo nakaz bez zastrzeżenia ograniczenia

Komornik uwzględni ograniczenie odpowiedzialności tylko wtedy, gdy zastrzeżono je w tytule wykonawczym (art. 837 KPC). Sąd wpisuje takie zastrzeżenie w wyroku (art. 319). Nakaz zapłaty, na który nie wniesiesz sprzeciwu, zastrzeżenia zwykle nie ma, a wtedy egzekucja idzie do pełnej kwoty.

Art. 1031 § 2 zd. 2 KC

Podstępne pominięcie w wykazie

Kto podstępnie pominie w wykazie albo zatai przy spisie przedmiot należący do spadku, na przykład samochód przepisany wcześniej na siebie, albo dopisze nieistniejący dług, traci ograniczenie w całości i odpowiada jak przy przyjęciu prostym.

Art. 1034 § 1 KC

Solidarność rodzeństwa do działu spadku

Gdy spadkobierców jest kilkoro, do działu spadku każdy odpowiada solidarnie, więc bank może żądać całości od tego, kto ma pensję. Zwrotu od rodzeństwa dochodzisz potem sam, w częściach odpowiadających udziałom.

Z tych czterech druga pułapka jest najdroższa i najłatwiejsza do uniknięcia. Gdy przychodzi nakaz zapłaty od wierzyciela zmarłego, termin na sprzeciw biegnie od doręczenia, a w sprzeciwie trzeba podnieść ograniczenie odpowiedzialności i powołać się na wykaz albo spis. Jak to przygotować, opisuje strona sprzeciw od nakazu zapłaty. Przy długach zmarłego warto też sprawdzić przedawnienie: przeciwko konsumentowi przedawnionego roszczenia nie można skutecznie dochodzić (art. 117 § 2[1] KC).

Art. 931 do 935 KC

Dziedziczenie długów do którego pokolenia i po dalszej rodzinie

Długi nie mają osobnej kolejności dziedziczenia: przechodzą razem ze spadkiem na te same osoby i w tych samych udziałach (art. 922 § 1 KC). Kolejność dziedziczenia długów to więc zwykła kolejność ustawowa. Gdy bliżsi odrzucają spadek, sięga ona po dalszą rodzinę, a każda z tych osób dostaje własne sześć miesięcy, liczone od dnia, w którym dowiedziała się o swoim powołaniu.

Stąd biorą się listy od windykatora do siostrzeńca czy kuzyna, który zmarłego widział raz w życiu. Dziedziczenie długów po wujku albo po kuzynie zdarza się właśnie w tym łańcuchu. Kto nie zdąży z odrzuceniem, nie traci wszystkiego: przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza i odpowiada do wartości tego, co po zmarłym zostało, także wtedy, gdy nie zostało nic. Dziedziczenie długów bez majątku przy dobrze udokumentowanym wykazie oznacza więc odpowiedzialność do zera złotych.

  1. 1

    Dzieci i małżonek

    Za dziecko, które nie żyje albo odrzuciło spadek, wchodzą jego dzieci (art. 931).

  2. 2

    Małżonek i rodzice

    Za rodzica, który nie żyje, wchodzi rodzeństwo zmarłego i jego zstępni (art. 932).

  3. 3

    Dziadkowie

    Za dziadka wchodzą jego dzieci, czyli wujowie i ciotki, a za nich ich dzieci, czyli kuzyni (art. 934).

  4. 4

    Pasierbowie

    Tylko gdy żadne z ich rodziców nie dożyło otwarcia spadku (art. 934[1]).

  5. 5

    Gmina albo Skarb Państwa

    Nie mogą odrzucić spadku i dziedziczą zawsze z dobrodziejstwem inwentarza (art. 935 i 1023).

Brzmienie art. 934 obowiązujące od 15 listopada 2023 r. kończy krąg na wnukach dziadków, czyli kuzynach. Dalszych krewnych ustawa do spadku nie powołuje.

Taksa i opłaty

Ile kosztuje przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza u notariusza i w sądzie

Samo przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza może nie kosztować nic, bo wystarczy przeczekać sześć miesięcy, a złożone u notariusza kosztuje najwyżej 50 zł netto. Prawdziwy wydatek to ustalenie stanu czynnego: od zera przy wykazie w sądzie do 400 zł z wydatkami przy spisie komorniczym. Oświadczenie składa się u dowolnego notariusza albo w sądzie rejonowym miejsca zamieszkania, który prześle je do sądu spadku (art. 640 § 1 KPC).

Czynność Kwota Podstawa
Oświadczenie o przyjęciu spadku u notariusza 50 zł netto, 61,50 zł z VAT § 8 pkt 9 taksy
Wypis aktu, za każdą rozpoczętą stronę 6 zł netto § 12 ust. 1 taksy
Albo wniosek o odebranie oświadczenia w sądzie 100 zł art. 49 ust. 1 pkt 4 u.k.s.c.
Brak oświadczenia przez 6 miesięcy 0 zł art. 1015 § 2 KC
Wykaz inwentarza w sądzie 0 zł art. 636[3] § 1 KPC
Wykaz inwentarza u notariusza (protokół) do 200 zł netto § 10 pkt 3 taksy
Spis inwentarza, opłata komornika 400 zł plus wydatki art. 40 pkt 2 u.k.k.

Po co składać oświadczenie, skoro milczenie daje ten sam skutek? Bo oświadczenie zamyka sprawę od razu, bez czekania pół roku, a data dowiedzenia się o powołaniu bywa sporna. Pełnomocnik do złożenia oświadczenia potrzebuje pełnomocnictwa z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 1018 § 3 KC).

Adwokat albo radca prawny

Spadek z długami i kiedy opłaca się prawnik

Przed upływem sześciu miesięcy

Gdy nie wiesz, czy odrzucić, czy przyjąć. Godzina rozmowy z bilansem w ręku kosztuje mniej niż jedna rata cudzego kredytu, a decyzji nie da się potem odwołać.

Gdy przyszedł nakaz zapłaty

Sprzeciw z zarzutem ograniczenia odpowiedzialności, przedawnienia i wysokości długu. Od tego pisma zależy, czy komornik będzie liczył do wartości spadku, czy do pełnej kwoty.

Gdy wierzycieli jest kilku

Plan spłaty proporcjonalnej po wykazie albo spisie, żeby nie wpaść w art. 1032 § 2, oraz rozliczenie z rodzeństwem po zapłacie solidarnej.

Sprawdź wpis, zanim zapłacisz

Każdy adwokat i radca prawny ma numer wpisu na listę prowadzoną przez izbę; w naszym katalogu widzisz go przy profilu razem ze statusem, a specjalizację prawnik wskazuje sam na swoim profilu. Szerzej o całym przebiegu sprawy po śmierci bliskiej osoby piszemy na stronie o sprawach spadkowych, a o potwierdzeniu, kto dziedziczy, na stronie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.

Częste pytania

Spadek z dobrodziejstwem inwentarza w pytaniach, które zadajecie najczęściej

Co to znaczy przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza?
To przyjęcie spadku z ograniczeniem odpowiedzialności za długi do wartości stanu czynnego spadku, ustalonej w wykazie albo spisie inwentarza (art. 1012 i 1031 § 2 KC). Dostajesz majątek zmarłego i spłacasz jego długi, ale łącznie nie więcej niż wynosi wartość tego, co odziedziczyłeś.
Czy przy przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza trzeba spłacać długi?
Tak, ale tylko do wartości stanu czynnego spadku. Jeśli spadek jest wart 25 000 zł, a długi wynoszą 55 000 zł, wierzyciele mogą łącznie dostać od ciebie najwyżej 25 000 zł. Ta kwota może jednak pochodzić z twojego majątku, bo po przyjęciu spadku odpowiadasz całym majątkiem (art. 1030 KC).
Od kiedy jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza z mocy prawa?
Od 18 października 2015 r. Brak oświadczenia w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o powołaniu do spadku oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC). Przy spadkach otwartych wcześniej milczenie oznaczało co do zasady przyjęcie proste, z odpowiedzialnością bez ograniczeń.
Ile kosztuje przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza u notariusza?
Maksymalna taksa za oświadczenie o przyjęciu spadku wynosi 50 zł netto, czyli 61,50 zł z VAT (§ 8 pkt 9 rozporządzenia o taksie notarialnej), plus wypisy po 6 zł netto za stronę. W sądzie wniosek o odebranie oświadczenia kosztuje 100 zł. Gdy nic nie złożysz, przyjęcie następuje bez opłat.
Czy trzeba składać wykaz inwentarza?
Ustawa nie nakłada obowiązku, ale bez wykazu albo spisu nie da się wykazać, do jakiej kwoty odpowiadasz. Ograniczenie z art. 1031 § 2 KC liczy się od wartości ustalonej w wykazie albo spisie. Wykaz złożony w sądzie jest bezpłatny, u notariusza protokół kosztuje najwyżej 200 zł netto.
Do którego pokolenia dziedziczy się długi?
Długi dziedziczy się razem ze spadkiem, według tej samej kolejności: dzieci i małżonek, potem rodzice, rodzeństwo i jego zstępni, dalej dziadkowie, ich dzieci i wnuki, czyli wujowie, ciotki i kuzyni (art. 931 do 934 KC). Dalej ustawa nie sięga: pasierbowie, a na końcu gmina albo Skarb Państwa.
Czy dzieci dziedziczą długi rodziców?
Tak, dzieci są spadkobiercami pierwszej kolejności, więc długi rodzica przechodzą na nie razem z majątkiem (art. 922 § 1 i 931 KC). Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiadają do wartości spadku. Gdy rodzic zostawił same długi, zwykle rozsądniej jest spadek odrzucić w sześciomiesięcznym terminie.
Co lepsze: odrzucenie spadku czy przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza?
Odrzucenie jest lepsze, gdy długi wyraźnie przewyższają majątek, a nic ze spadku nie jest ci potrzebne. Przyjęcie z dobrodziejstwem ma sens, gdy bilans jest niepewny albo chcesz zatrzymać konkretną rzecz. Przyjęcie zamyka też sprawę w rodzinie: po odrzuceniu spadek przechodzi na twoje dzieci.
Czy komornik może zająć moje mieszkanie za długi spadkowe?
Może, bo po przyjęciu spadku odpowiadasz całym majątkiem, a ograniczenie dotyczy kwoty, nie konkretnych rzeczy. Komornik uwzględni limit tylko wtedy, gdy zastrzeżono go w tytule wykonawczym (art. 837 KPC). Dlatego przy pozwie od wierzyciela zmarłego trzeba zgłosić ograniczenie odpowiedzialności już przed sądem.

Podstawa: Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795), Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468), rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566), ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228) i ustawa o kosztach komorniczych (t.j. Dz.U. 2024 poz. 377). Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.

Znajdź prawnika od spadku z długami

68 258 adwokatów i radców prawnych z rejestrów NRA i KIRP, z numerem wpisu do sprawdzenia. Wybierz miasto i skontaktuj się z prawnikiem bezpośrednio. Masz pytanie przed pierwszą rozmową? Zadaj je i dostaniesz ogólną informację prawną.

Znajdź prawnika Zadaj pytanie
Znajdź prawnika