Jakie są przesłanki wydziedziczenia?

Kodeks cywilny zna trzy i tylko trzy: uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, umyślne przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażąca obraza czci wobec spadkodawcy lub osoby mu najbliższej oraz uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych (art. 1008). Inne powody nie działają.

Czy wydziedziczone dziecko dostanie zachowek?

Nie, jeżeli wydziedziczenie jest skuteczne, bo jego jedynym skutkiem jest właśnie pozbawienie prawa do zachowku. Wydziedziczony może jednak w procesie o zachowek wykazywać, że przyczyna była nieprawdziwa, nie mieści się w art. 1008 albo że spadkodawca mu przebaczył. Wtedy wydziedziczenie jest bezskuteczne i zachowek się należy.

Czy wydziedziczenie dziecka obejmuje wnuki?

Nie. Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, nawet jeżeli wydziedziczony przeżył spadkodawcę (art. 1011 KC). Kto wydziedzicza syna, żeby majątek nie trafił do jego rodziny, musi liczyć się z tym, że wnuki nadal mogą żądać zachowku.

Ile kosztuje testament z wydziedziczeniem u notariusza?

Maksymalna taksa za testament zawierający pozbawienie prawa do zachowku wynosi 150 zł netto, czyli 184,50 zł z VAT (§ 8 pkt 4 rozporządzenia o taksie notarialnej). Zwykły testament to 50 zł netto. Do tego wypisy po 6 zł netto za stronę. Notariusz może policzyć mniej, więcej nie.

Czy można wydziedziczyć w testamencie własnoręcznym?

Tak. Wydziedziczenie wymaga testamentu, ale nie aktu notarialnego. Testament napisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą jest ważny (art. 949 KC). Forma notarialna ułatwia jednak dowód, że spadkodawca działał świadomie, i chroni testament przed zaginięciem.

Co to jest przebaczenie przy wydziedziczeniu?

Spadkodawca nie może wydziedziczyć osoby, której przebaczył (art. 1010 KC). Przebaczenie po sporządzeniu testamentu również odbiera wydziedziczeniu skutek, nawet jeśli testamentu nikt nie zmienił. Pojednanie, wspólne święta czy przyjęcie pomocy bywają w sądzie dowodem przebaczenia.

Jak podważyć wydziedziczenie?

Wydziedziczenia nie podważa się osobnym pozwem. Wydziedziczony wnosi pozew o zachowek przeciwko spadkobiercy, a w nim wykazuje, że przyczyna jest nieprawdziwa, ogólnikowa, nie mieści się w art. 1008 albo że nastąpiło przebaczenie. Roszczenie przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1).

Czy można wydziedziczyć żonę albo męża?

Tak. Art. 1008 KC pozwala wydziedziczyć zstępnych, małżonka i rodziców, czyli wszystkie osoby uprawnione do zachowku. Przy małżonku osobną drogą jest wyłączenie od dziedziczenia, gdy spadkodawca złożył pozew o rozwód lub separację z winy małżonka i żądanie było uzasadnione (art. 940).

Start
Sprawy spadkowe
Wydziedziczenie

Wydziedziczenie i jak wydziedziczyć dziecko w testamencie

Wydziedziczenie odbiera wyłącznie zachowek i działa tylko wtedy, gdy testament podaje prawdziwą przyczynę z art. 1008 Kodeksu cywilnego. Znajdź prawnika od spraw spadkowych w swoim mieście.

68 258 prawników wykonujących zawód bez rejestracji

Najczęściej szukane dziedziny

Testament

art. 1008 i 1009 KC

Pozbawiam prawa do zachowku

Data, podpis własnoręczny albo akt notarialny

1 Kogo, imię, nazwisko i relacja, bez domysłów
2 Dlaczego, konkretne fakty z datami, nie ocena
3 Podstawa, jeden z trzech punktów art. 1008
4 Bez przebaczenia, pojednanie po testamencie go unieważnia

Brak któregokolwiek elementu wydziedziczony podniesie w pozwie o zachowek.

3 Zamknięty katalog przesłanek wydziedziczenia w art. 1008 Kodeksu cywilnego

150 zł Maksymalna taksa netto za testament z wydziedziczeniem, zwykły testament 50 zł

5 lat Na pozew o zachowek od ogłoszenia testamentu, w nim podważa się wydziedziczenie

3 lata Najpóźniej od otwarcia spadku na żądanie uznania za niegodnego dziedziczenia

Przesłanki z art. 1008, przedawnienie z art. 1007 § 1 i termin z art. 929 Kodeksu cywilnego. Taksa z § 8 pkt 3 i 4 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej.

Art. 1008 KC

Na czym polega wydziedziczenie

Wydziedziczenie to pozbawienie w testamencie prawa do zachowku osoby, która miałaby je z ustawy: dziecka lub dalszego zstępnego, małżonka albo rodzica (art. 1008 KC). Nic więcej. Wydziedziczenie nie jest potrzebne, żeby ktoś nie dostał spadku, bo do tego wystarczy powołać w testamencie innych spadkobierców.

Ten punkt rodzi najwięcej rozczarowań. Rodzic, który zapisze cały majątek córce i nie wspomni o synu, syna nie wydziedziczył. Syn nie odziedziczy niczego, ale może żądać od siostry zachowku, czyli połowy tego, co dostałby z ustawy, a jeśli jest małoletni albo trwale niezdolny do pracy, dwóch trzecich (art. 991 § 1). Przy mieszkaniu za 600 000 zł, dwojgu dzieciach i braku małżonka to 150 000 zł do zapłaty.

Skuteczne wydziedziczenie zamyka ten rachunek do zera. Dlatego jest tak często podważane: osoba wydziedziczona nie ma nic do stracenia, a w procesie o zachowek to spadkobierca musi udowodnić, że przyczyna wpisana w testament była prawdziwa.

Czego chcesz w trzydzieści sekund

Żeby ktoś nie dostał udziału w spadku

Testament powołujący innych spadkobierców. Zachowek zostaje.
Żeby nie dostał też zachowku

Wydziedziczenie z przyczyną z art. 1008. Wnuki zachowek zachowują.
Żeby wyłączyć całą jego gałąź

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia u notariusza. Wymaga jego zgody.

Zamknięty katalog

Przesłanki wydziedziczenia i powody, które sąd uzna

Przesłanki wydziedziczenia są trzy i ustawa nie zna innych. Kłótnia o pieniądze, inny wybór życiowy, ślub wbrew woli rodziców czy zwykły chłód w relacji nie wystarczą. Słowo „uporczywie” w punktach 1 i 3 oznacza zachowanie trwające i powtarzalne, a nie jednorazowy incydent. Przyczyna musi wynikać z treści testamentu (art. 1009), więc dowody zbiera się za życia, a opis w testamencie ma wskazywać, czego dowodzić.

Art. 1008 pkt 1

Uporczywe postępowanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego

Zachowanie trwające w czasie, wbrew woli spadkodawcy: nałóg, z którym ktoś nie chce nic zrobić, życie z przestępstw, zadłużanie rodziców.

Za mało
„Syn prowadzi niemoralny tryb życia”

Do udowodnienia
„Od 2019 r. syn pije, trzykrotnie wynosił z domu rzeczy na sprzedaż, odmówił leczenia”

Art. 1008 pkt 2

Umyślne przestępstwo albo rażąca obraza czci

Przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności spadkodawcy albo osoby mu najbliższej. Wyrok karny nie jest konieczny, ale bardzo pomaga.

Za mało
„Córka mnie obraziła”

Do udowodnienia
„W marcu 2025 r. córka uderzyła mnie w obecności sąsiadki, sprawa w prokuraturze”

Art. 1008 pkt 3

Uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych

Najczęstsza podstawa. Brak kontaktu i pomocy przez lata, gdy spadkodawca chorował albo potrzebował opieki.

Za mało
„Syn się mną nie interesuje”

Do udowodnienia
„Od 2018 r. syn nie odwiedził mnie ani razu, także po udarze w 2023 r., mimo moich próśb”

Przykłady sformułowań są poglądowe i nie zastępują opisu Twojej sytuacji. Ogólnik w testamencie jest najczęstszą przyczyną przegranej spadkobierców w sprawach o zachowek.

Art. 949, 950 i 1009 KC

Jak wydziedziczyć dziecko krok po kroku

Jak skutecznie wydziedziczyć dziecko? Sporządzić testament, w którym dziecko jest wskazane jednoznacznie, a przyczyna opisana faktami pasującymi do jednej z przesłanek, i w tym samym testamencie powołać spadkobierców. Testament własnoręczny wystarczy (art. 949), ale akt notarialny (art. 950) trudniej podważyć zarzutem braku świadomości, a notariusz zgłasza go na wniosek do rejestru testamentów.

Testament można odwołać lub zmienić w każdej chwili (art. 943), ale tylko osobiście i przy pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 944). Jeśli wydziedziczenie dotyczy osoby, z którą relacja się poprawiła, lepiej odwołać je wprost, niż zostawić testament, który i tak przegra z zarzutem przebaczenia.

01

Zbierz dowody za życia

Wiadomości, zaświadczenia lekarskie, notatki z interwencji, świadkowie. Po śmierci spadkobiercy będą musieli ich użyć.
02

Wskaż osobę jednoznacznie

Imię, nazwisko i relacja. Przy kilkorgu dzieciach każde wydziedziczenie osobno, z osobną przyczyną.
03

Opisz przyczynę faktami

Co, kiedy, jak długo. Nazwij też punkt art. 1008, który ma zastosowanie.
04

Powołaj spadkobierców

Samo wydziedziczenie bez powołania rodzi spór o to, kto dziedziczy z ustawy.

Cztery instytucje, cztery skutki

Wydziedziczenie a pominięcie w testamencie i niegodność dziedziczenia

Od 15 listopada 2023 r. uporczywe uchylanie się od alimentów orzeczonych przez sąd albo od pieczy nad spadkodawcą jest przyczyną niegodności dziedziczenia (art. 928 § 1 pkt 4 i 5 KC). Niegodność działa bez testamentu, ale wymaga wyroku po śmierci spadkodawcy i pozwu złożonego w ciągu roku od dowiedzenia się o przyczynie, najpóźniej trzy lata od otwarcia spadku (art. 929). Gdy spadkodawca nie zdążył sporządzić testamentu, to często jedyna droga. Nowe przyczyny stosuje się jednak tylko do zdarzeń po 15 listopada 2023 r. (art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1615), więc ojciec, który nie płacił alimentów wcześniej, nie zostanie z tego powodu uznany za niegodnego.

Instytucja	Gdzie	Kto decyduje	Skutek	Dzieci tej osoby	Podstawa
Wydziedziczenie	Testament	Sam spadkodawca	Odbiera tylko zachowek	Zachowują zachowek (art. 1011)	art. 1008 do 1011 KC
Pominięcie w testamencie	Testament	Sam spadkodawca	Odbiera udział w spadku, zachowek zostaje	Bez znaczenia	art. 991 KC
Niegodność dziedziczenia	Wyrok sądu po śmierci	Każdy zainteresowany, rok od dowiedzenia się, najpóźniej 3 lata	Wyłącza z dziedziczenia i z zachowku	Dziedziczą w miejsce niegodnego	art. 928 do 930 KC
Zrzeczenie się dziedziczenia	Umowa u notariusza	Spadkodawca i spadkobierca razem	Wyłącza z dziedziczenia i z zachowku	Też wyłączeni, chyba że umówiono się inaczej	art. 1048 i 1049 KC

Niegodnego traktuje się tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 928 § 2), więc jego udział przechodzi na jego dzieci (art. 931 § 2). Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje zstępnych zrzekającego się, chyba że umowa stanowi inaczej (art. 1049 § 1), i może być ograniczone do samego zachowku (art. 1048 § 2).

Art. 1010 i 1011 KC

Dwa przepisy, które najczęściej odbierają wydziedziczeniu skutek

Art. 1010

Przebaczenie

Spadkodawca nie może wydziedziczyć osoby, której przebaczył. Przebaczenie nie wymaga formy, nie musi być wypowiedziane i może nastąpić po sporządzeniu testamentu. Wydziedziczony syn, który przez ostatni rok odwiedzał chorego ojca, a ten go przyjmował, ma w procesie o zachowek mocny argument, nawet jeśli testament sprzed lat nadal leży u notariusza. Przebaczenie osoby bez zdolności do czynności prawnych działa, gdy nastąpiło z dostatecznym rozeznaniem (art. 1010 § 2).

Art. 1011

Wnuki zachowują zachowek

Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, nawet jeśli wydziedziczony przeżył spadkodawcę. Wydziedziczenie dziecka nie zamyka więc drogi jego dzieciom. Kto chce wyłączyć całą gałąź rodziny, potrzebuje umowy o zrzeczenie się dziedziczenia, a ta wymaga podpisu samego zainteresowanego u notariusza (art. 1048 § 1 i art. 1049 § 1).

Taksa notarialna

Testament z wydziedziczeniem u notariusza i ile kosztuje

Testament z wydziedziczeniem kosztuje u notariusza najwyżej 150 zł netto, czyli 184,50 zł z VAT, trzy razy więcej niż zwykły testament. Rozporządzenie wymienia „pozbawienie uprawnionego prawa do zachowku” w osobnym punkcie, obok zapisu zwykłego i polecenia. To stawki maksymalne, notariusz może policzyć mniej. Projekt podwyżki taksy z lipca 2026 r. nie został dotąd ogłoszony w Dzienniku Ustaw, więc obowiązują kwoty z tabeli.

Czynność	Netto	Z VAT 23 %	Podstawa
Testament	50 zł	61,50 zł	§ 8 pkt 3
Testament z wydziedziczeniem, zapisem zwykłym lub poleceniem	150 zł	184,50 zł	§ 8 pkt 4
Testament z zapisem windykacyjnym	200 zł	246,00 zł	§ 8 pkt 4a
Odwołanie testamentu	30 zł	36,90 zł	§ 8 pkt 5
Protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu	50 zł	61,50 zł	§ 10a ust. 3
Wypis aktu, za każdą rozpoczętą stronę	6 zł	7,38 zł	§ 12 ust. 1

Taksa to tylko część rachunku. Przy wydziedziczeniu prawdziwy koszt leży w jakości opisu przyczyny, a tego notariusz za stronę nie napisze, bo jest bezstronny. Pełne zestawienie, od czego zależy cena testamentu i ile kosztuje konsultacja przed wizytą u notariusza, jest we wpisie koszt testamentu u notariusza.

Dla wydziedziczonego

Podważenie wydziedziczenia w procesie o zachowek

Wydziedziczenia nie zaskarża się osobno. Wydziedziczony pozywa spadkobiercę o zachowek i w tym procesie wykazuje, że wydziedziczenie jest bezskuteczne. Ma na to pięć lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1). Sąd bada cztery rzeczy: czy przyczyna jest w testamencie, czy mieści się w art. 1008, czy była prawdziwa i czy nie nastąpiło przebaczenie.

Jeśli cały testament budzi wątpliwości, bo spadkodawca był chory, pod wpływem kogoś z rodziny albo dokument ma braki formalne, droga jest inna i szersza: stwierdzenie nieważności testamentu, opisane na stronie podważenie testamentu w sądzie. Gdy testament jest ważny, a spór dotyczy tylko pieniędzy, liczy się wysokość roszczenia, którą wyliczysz na stronie ile wynosi zachowek i ile to procent spadku.

Wydziedziczenie bezskuteczne, gdy

01przyczyny nie ma w treści testamentu albo jest ogólnikowa
02opisany powód nie mieści się w żadnym z trzech punktów
03spadkobierca nie udowodni, że zdarzenia miały miejsce
04spadkodawca przebaczył, choćby bez słów

Adwokat albo radca prawny

Kiedy przy wydziedziczeniu opłaca się prawnik

Przed testamentem

Przy zachowku liczonym w dziesiątkach tysięcy złotych godzina z prawnikiem nad opisem przyczyny i listą dowodów kosztuje ułamek tego, co stracą spadkobiercy po przegranej.

Gdy jesteś wydziedziczony

Pozew o zachowek z zarzutem bezskuteczności wymaga wyceny spadku, darowizn i dowodów na przebaczenie albo na nieprawdziwość przyczyny.

Gdy bronisz testamentu

Ciężar dowodu przyczyny spoczywa na spadkobiercy. Świadkowie i dokumenty muszą być zebrane, zanim pamięć się zatrze.

Sprawdź wpis, zanim zapłacisz

Każdy adwokat i radca prawny ma numer wpisu na listę prowadzoną przez izbę; w naszym katalogu widzisz go przy profilu razem ze statusem, a specjalizację prawnik wskazuje sam na swoim profilu. Szerzej o całym przebiegu sprawy po śmierci bliskiej osoby piszemy na stronie o sprawach spadkowych, a o drodze do formalnego potwierdzenia, kto dziedziczy, na stronie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.

Częste pytania

Wydziedziczenie w pytaniach, które zadajecie najczęściej

Jak wydziedziczyć dziecko?: Dziecko wydziedzicza się wyłącznie w testamencie, wskazując je z imienia i nazwiska i opisując konkretną przyczynę, która mieści się w jednym z trzech punktów art. 1008 Kodeksu cywilnego. Przyczyna musi wynikać z samej treści testamentu (art. 1009) i musi być prawdziwa. Samo pominięcie dziecka w testamencie nie jest wydziedziczeniem.
Jakie są przesłanki wydziedziczenia?: Kodeks cywilny zna trzy i tylko trzy: uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, umyślne przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażąca obraza czci wobec spadkodawcy lub osoby mu najbliższej oraz uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych (art. 1008). Inne powody nie działają.
Czy wydziedziczone dziecko dostanie zachowek?: Nie, jeżeli wydziedziczenie jest skuteczne, bo jego jedynym skutkiem jest właśnie pozbawienie prawa do zachowku. Wydziedziczony może jednak w procesie o zachowek wykazywać, że przyczyna była nieprawdziwa, nie mieści się w art. 1008 albo że spadkodawca mu przebaczył. Wtedy wydziedziczenie jest bezskuteczne i zachowek się należy.
Czy wydziedziczenie dziecka obejmuje wnuki?: Nie. Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, nawet jeżeli wydziedziczony przeżył spadkodawcę (art. 1011 KC). Kto wydziedzicza syna, żeby majątek nie trafił do jego rodziny, musi liczyć się z tym, że wnuki nadal mogą żądać zachowku.
Ile kosztuje testament z wydziedziczeniem u notariusza?: Maksymalna taksa za testament zawierający pozbawienie prawa do zachowku wynosi 150 zł netto, czyli 184,50 zł z VAT (§ 8 pkt 4 rozporządzenia o taksie notarialnej). Zwykły testament to 50 zł netto. Do tego wypisy po 6 zł netto za stronę. Notariusz może policzyć mniej, więcej nie.
Czy można wydziedziczyć w testamencie własnoręcznym?: Tak. Wydziedziczenie wymaga testamentu, ale nie aktu notarialnego. Testament napisany w całości pismem ręcznym, podpisany i opatrzony datą jest ważny (art. 949 KC). Forma notarialna ułatwia jednak dowód, że spadkodawca działał świadomie, i chroni testament przed zaginięciem.
Co to jest przebaczenie przy wydziedziczeniu?: Spadkodawca nie może wydziedziczyć osoby, której przebaczył (art. 1010 KC). Przebaczenie po sporządzeniu testamentu również odbiera wydziedziczeniu skutek, nawet jeśli testamentu nikt nie zmienił. Pojednanie, wspólne święta czy przyjęcie pomocy bywają w sądzie dowodem przebaczenia.
Jak podważyć wydziedziczenie?: Wydziedziczenia nie podważa się osobnym pozwem. Wydziedziczony wnosi pozew o zachowek przeciwko spadkobiercy, a w nim wykazuje, że przyczyna jest nieprawdziwa, ogólnikowa, nie mieści się w art. 1008 albo że nastąpiło przebaczenie. Roszczenie przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1).
Czy można wydziedziczyć żonę albo męża?: Tak. Art. 1008 KC pozwala wydziedziczyć zstępnych, małżonka i rodziców, czyli wszystkie osoby uprawnione do zachowku. Przy małżonku osobną drogą jest wyłączenie od dziedziczenia, gdy spadkodawca złożył pozew o rozwód lub separację z winy małżonka i żądanie było uzasadnione (art. 940).

Podstawa: Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795) i rozporządzenie w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566). Tekst ma charakter informacyjny i nie jest poradą prawną.

Znajdź prawnika od wydziedziczenia i zachowku

68 258 adwokatów i radców prawnych z rejestrów NRA i KIRP, z numerem wpisu do sprawdzenia. Wybierz miasto i skontaktuj się z prawnikiem bezpośrednio. Masz pytanie przed pierwszą rozmową? Zadaj je i dostaniesz ogólną informację prawną.

Znajdź prawnika Zadaj pytanie

Znajdź prawnika