Przedawnienie roszczeń firmowych: terminy i przerwanie biegu

Roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się co do zasady po 3 latach, a należności z faktur za sprzedaż w ramach działalności sprzedawcy już po 2 latach. Termin liczony w latach kończy się w ostatnim dniu roku kalendarzowego. Bieg przedawnienia przerywa dopiero pozew, uznanie długu albo mediacja, a nie samo wezwanie do zapłaty. Poniżej wyjaśniamy terminy dla firm i jak nie stracić prawa do pieniędzy. Stan prawny na lipiec 2026 roku.

Ile lat ma firma na dochodzenie długu

Podstawowa zasada wynika z art. 118 Kodeksu cywilnego: roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przedawniają się z upływem 3 lat. Dotyczy to większości należności między przedsiębiorcami, na przykład z umów o współpracę, zlecenia czy nieopłaconych usług. Do tego dochodzi ważna reguła: jeśli termin przedawnienia wynosi dwa lata lub więcej, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Dług wymagalny w marcu 2023 roku, objęty terminem trzyletnim, przedawni się więc dopiero 31 grudnia 2026 roku, a nie w marcu.

Od zasady trzech lat są jednak wyjątki, i to właśnie one najczęściej zaskakują przedsiębiorców.

Najczęstsza pułapka to faktura. Wielu przedsiębiorców zakłada, że ma trzy lata, tymczasem roszczenie o zapłatę ceny ze sprzedaży dokonanej w zakresie działalności sprzedawcy przedawnia się po 2 latach. Termin biegnie od dnia następującego po dacie płatności wskazanej na fakturze, a gdy jej nie podano, od dnia wystawienia. Przy krótszym, dwuletnim terminie reguła zaokrąglania do końca roku kalendarzowego nie ma zastosowania.

Co przerywa bieg przedawnienia, a co nie

To najważniejsza część dla wierzyciela. Bieg przedawnienia można przerwać, a po przerwaniu liczy się on od nowa, co realnie przedłuża czas na dochodzenie długu. Zgodnie z art. 123 Kodeksu cywilnego bieg przerywają trzy grupy zdarzeń: czynność przed sądem lub innym organem powołanym do dochodzenia roszczeń, uznanie roszczenia przez dłużnika oraz wszczęcie mediacji.

W praktyce oznacza to, że bieg przerywa złożenie pozwu, wniosku o wydanie nakazu zapłaty czy wniosku egzekucyjnego, a także sytuacja, w której dłużnik uzna dług, na przykład podpisze porozumienie o spłacie ratalnej albo poprosi na piśmie o odroczenie płatności. Uwaga na częsty błąd: samo wezwanie do zapłaty, nawet wielokrotne, nie przerywa biegu przedawnienia. Daje dłużnikowi sygnał, ale zegar tyka dalej. Dlatego przy zbliżającym się terminie skuteczniejsze jest skierowanie sprawy do sądu niż kolejne pismo. Wezwanie nadal warto wysłać, bo bez niego trudniej wykazać wymagalność roszczenia; jak je poprawnie sformułować, pokazujemy we wpisie o tym, jak napisać skuteczne wezwanie do zapłaty.

Co się dzieje, gdy dług się przedawni

Przedawnienie nie unicestwia długu, ale zamienia go w tak zwane zobowiązanie naturalne: dłużnik może uchylić się od zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. Tu ważna różnica. Wobec konsumenta sąd bada przedawnienie z urzędu i oddali przedawnione roszczenie sam. W relacjach między firmami tak nie jest: jeśli pozwany przedsiębiorca nie podniesie zarzutu przedawnienia, sąd może zasądzić należność mimo upływu terminu. Dla wierzyciela to szansa, dla dłużnika przypomnienie, żeby pilnować własnych spraw.

Jak nie stracić pieniędzy przez upływ czasu

Klucz to reagować, zanim termin się zbliży. Prowadź rejestr wymagalnych należności z datami płatności i sprawdzaj, które faktury zbliżają się do granicy dwóch lat. Gdy termin jest blisko, nie wysyłaj kolejnego wezwania w nadziei, że dłużnik zapłaci, tylko skieruj sprawę do sądu, bo tylko czynność przed sądem realnie zatrzyma zegar. Jak przygotować sprawę, wybrać tryb i uzyskać nakaz zapłaty, opisujemy krok po kroku na stronie o tym, jak złożyć pozew o zapłatę i nakaz zapłaty. Jeśli chcesz najpierw uporządkować cały proces odzyskiwania pieniędzy, od monitu po sąd, zacznij od poradnika o tym, jak prowadzić windykację należności krok po kroku, a gdy masz już prawomocny nakaz, przydaje się opis tego, jak przebiega egzekucja komornicza.

Osobnym problemem jest zator płatniczy, w którym firma czeka na przelewy i sama traci płynność. Część przedsiębiorców, zanim należność zbliży się do przedawnienia, uwalnia gotówkę, zamieniając niezapłacone faktury na środki przed terminem, zamiast latami czekać na kontrahenta. Pilnowanie terminów przedawnienia i szybkie działanie to dwie strony tej samej zasady: im wcześniej zajmiesz się długiem, tym większa szansa, że go odzyskasz.

Podsumowanie

Dla firmy najważniejsze liczby to 3 lata dla większości roszczeń gospodarczych i 2 lata dla faktur ze sprzedaży, z końcem terminu w ostatnim dniu roku przy terminach dwuletnich i dłuższych. Bieg przerywa pozew, uznanie długu albo mediacja, ale nie wezwanie do zapłaty. A ponieważ wobec przedsiębiorcy sąd nie bada przedawnienia z urzędu, warto znać terminy z obu stron: jako wierzyciel, żeby zdążyć, i jako dłużnik, żeby w razie potrzeby podnieść zarzut.