Ile kosztuje podważenie testamentu w sądzie i adwokat

Podważenie testamentu w sądzie kosztuje 100 zł opłaty od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i 100 zł od apelacji, bez względu na wartość spadku (art. 49 ust. 1 pkt 1 i art. 50 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Stawka minimalna pełnomocnika rośnie z 240 zł do 720 zł, gdy w sprawie spór dotyczy ważności testamentu. Największą i najmniej przewidywalną pozycją są zaliczki na biegłych. Na jakich podstawach testament jest nieważny i jakie są terminy, opisujemy na stronie podważenie testamentu przed sądem spadku. Tu liczymy wyłącznie pieniądze.

Jeśli wiesz już, że potrzebujesz pełnomocnika, znajdź adwokata albo radcę prawnego w swoim mieście i sprawdź jego numer wpisu w rejestrze izby. Pytanie przed pierwszą rozmową możesz też zadać tutaj i dostać ogólną informację prawną.

Opłata sądowa za podważenie testamentu to 100 zł

W sieci krążą dwie sprzeczne informacje: że opłata zależy od wartości spadku i że sądowe podważenie testamentu jest bezpłatne. Obie są błędne. Osobnego pozwu o unieważnienie testamentu nie ma, a ważność testamentu sąd rozstrzyga w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku. Ta sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym i ma opłatę stałą, więc testament obejmujący dom za milion złotych podważasz za tę samą kwotę co testament dotyczący rachunku oszczędnościowego.

Jeśli sprawę o stwierdzenie nabycia spadku wszczął już inny spadkobierca, zarzut nieważności zgłaszasz w niej i nie płacisz nic za samo pismo. To częsty scenariusz: osoba powołana w testamencie składa wniosek, a pominięte rodzeństwo dowiaduje się o sprawie z wezwania sądu.

Dlaczego notariusz nie jest tańszą drogą

Akt poświadczenia dziedziczenia jest zwykle szybszy niż sąd, ale przy sporze o testament ta droga jest zamknięta. Protokół dziedziczenia wymaga zgodnego żądania wszystkich osób biorących udział w jego spisaniu (art. 95c § 2 pkt 1 Prawa o notariacie), a notariusz sporządza akt tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy (art. 95e § 1). Jeden spadkobierca, który kwestionuje testament, kieruje całą sprawę do sądu. Gdy akt już zarejestrowano, a ty nie brałeś udziału w jego sporządzeniu, możesz złożyć wniosek o jego zmianę (art. 679 § 4 KPC).

Ile kosztuje adwokat od podważenia testamentu

Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości o opłatach za czynności adwokackie i radcowskie rozróżniają dwie sytuacje. Za zwykłe stwierdzenie nabycia spadku stawka minimalna wynosi 240 zł, a gdy przedmiotem postępowania jest również ważność testamentu, 720 zł (§ 6 pkt 2). Brzmienie obu rozporządzeń jest w tym miejscu identyczne. To jedna z niewielu spraw spadkowych, w których prawodawca sam przyznał, że spór o testament jest trzy razy bardziej pracochłonny.

Stawka minimalna to nie cennik kancelarii. Służy sądowi do zasądzania kosztów, a wynagrodzenie za prowadzenie sprawy umawiasz z prawnikiem sam: ryczałtem, godzinowo albo za etap. Przy sporze o testament z dwoma biegłymi i kilkoma rozprawami umowne honorarium jest z reguły wielokrotnie wyższe niż stawka minimalna, a jego wysokość zależy od liczby terminów, liczby świadków i od tego, czy trzeba podważać opinię biegłego. Każdą konkretną kwotę podawaną w internecie bez tych danych traktuj jako orientacyjną.

Biegli, czyli największa niewiadoma

W sprawie o nieważność testamentu z powodu stanu zdrowia rozstrzyga zwykle opinia biegłego psychiatry, czasem także psychologa albo neurologa. Przy sporze o autentyczność testamentu własnoręcznego sąd powołuje biegłego od badania pisma ręcznego. Zaliczkę płaci strona, która wnosi o dowód, w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd, a gdy o tę samą czynność wnosi kilka stron, sąd dzieli zaliczkę między nie (art. 130[4] § 1 KPC). Ostateczne wynagrodzenie biegłego zależy od czasu jego pracy, więc nie da się go uczciwie podać przed sprawą.

Psychiatra ocenia stan spadkodawcy po jego śmierci, wyłącznie z dokumentów i zeznań. Im lepszy materiał, tym krótsza i pewniejsza opinia, a czasem i mniejsza liczba opinii uzupełniających. Zanim złożysz wniosek, zbierz karty leczenia; jak zrobić to jako osoba bliska, opisaliśmy we wpisie o tym, jak uzyskać dokumentację medyczną. Gdy spadkodawca ostatnie lata spędził w placówce, na przykład w domu opieki, karta przyjęcia, notatki pielęgniarskie i zeznania personelu bywają najmocniejszym dowodem w całej sprawie, bo opisują stan spadkodawcy dzień po dniu, także w dniu testamentu.

Kto płaci za sprawę o podważenie testamentu

W postępowaniu nieprocesowym każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem (art. 520 § 1 KPC), więc wygrana sama z siebie nie oznacza zwrotu. Są dwa wyjątki ważne właśnie w sporze o testament. Gdy interesy uczestników są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić koszty albo włożyć je w całości na jednego uczestnika (§ 2). Może też obciążyć uczestnika, którego wnioski oddalono, obowiązkiem zwrotu kosztów poniesionych przez drugą stronę (§ 3).

W praktyce oznacza to ryzyko w obie strony. Jeśli przegrasz spór o testament, możesz zapłacić nie tylko swojego pełnomocnika i biegłych, ale też koszty pełnomocnika spadkobiercy testamentowego. Dlatego przed wnioskiem warto uczciwie ocenić dowody, a gdy ich brakuje, rozważyć zachowek zamiast sporu o cały testament. Ile kosztuje taka sprawa, policzyliśmy we wpisie ile kosztuje adwokat od zachowku.

Trzy przykładowe rachunki

Przykłady pokazują wyłącznie pozycje wynikające z przepisów. Zaliczek na biegłych i umownego honorarium nie wpisujemy, bo ustala je sąd i prawnik, a nie ustawa.

Z rachunku widać, że opłaty sądowe w sporze o testament są pomijalne. O kosztach decydują biegli i honorarium, a o wyniku jakość dowodów zgłoszonych w pierwszej sprawie. To ostatnie ma znaczenie także finansowe: uczestnik sprawy o stwierdzenie nabycia spadku może później żądać zmiany postanowienia tylko na podstawie, której nie mógł wcześniej powołać, i tylko w ciągu roku (art. 679 § 1 KPC). Zarzut przemilczany z oszczędności zwykle przepada razem z udziałem w spadku.

Zwolnienie od kosztów i pełnomocnik z urzędu

Osoba, która nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, może wnieść o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części (art. 102 u.k.s.c.), z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Zwolnienie obejmuje także zaliczki na biegłych, które wtedy tymczasowo pokrywa Skarb Państwa. Można też wnieść o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu (art. 117 KPC). Pamiętaj, że zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia ze zwrotu kosztów drugiej stronie (art. 108 u.k.s.c.), jeśli sąd na podstawie art. 520 § 3 KPC obciąży cię nimi po przegranej.

Kiedy pełnomocnik się opłaca

Przy prostym przypadku wady formy, na przykład testamencie wydrukowanym na komputerze i tylko podpisanym, sprawa bywa jednoznaczna i wiele osób prowadzi ją samodzielnie. Pełnomocnik zwraca się tam, gdzie spór dotyczy stanu zdrowia spadkodawcy, groźby albo autentyczności pisma, czyli tam, gdzie wynik zależy od zarzutów do opinii biegłego i od tego, czy wnioski dowodowe zgłoszono od razu. Przy mieszkaniu wartym kilkaset tysięcy złotych honorarium jest zwykle małą częścią stawki.

Adwokata albo radcę prawnego od spraw spadkowych znajdziesz w katalogu według miasta; przy każdym profilu widać numer wpisu i status w rejestrze izby, a specjalizację wskazuje sam prawnik. Szerszy obraz spraw po śmierci bliskiej osoby daje strona o sprawach spadkowych i adwokacie spadkowym.