Strefa prawnika
Kodeks etyki radcy prawnego 2026: aktualny tekst jednolity KERP, struktura i pdf
Kodeks Etyki Radcy Prawnego jest załącznikiem do uchwały Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z 22 listopada 2014 r. Obowiązujące brzmienie uwzględnia nowelizację z uchwały Nr 1/2022 Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z 8 lipca 2022 r., która weszła w życie 1 stycznia 2023 r., a tekst jednolity ogłoszono uchwałą nr 884/XI/2023 Prezydium KRRP z 7 lutego 2023 r.
Niżej znajdziesz budowę wszystkich siedmiu działów z zakresami artykułów, pełny zamknięty katalog zakazanych form informowania o zawodzie z art. 32 ust. 1, zestawienie KERP z kodeksem adwokackim oraz katalog kar dyscyplinarnych z widełkami kary pieniężnej. Pokrewne tematy opisaliśmy w przewodnikach o wpisie na listę radców prawnych, aplikacji radcowskiej i wyższym sądzie dyscyplinarnym.
To przewodnik po treści Kodeksu, a nie porada prawna ani opinia w sprawie dyscyplinarnej. Wiążące jest brzmienie ogłoszone przez Krajową Izbę Radców Prawnych.
Kodeks etyki radcy prawnego w liczbach
Aktualny tekst jednolity
7 lutego 2023
Uchwała nr 884/XI/2023 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych.
Uchwalenie
22 listopada 2014
Uchwała Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych.
Objętość
66 artykułów
W siedmiu działach. Sam Dział III dzieli się na siedem rozdziałów.
Ostatnia zmiana
1 stycznia 2023
Uchwała Nr 1/2022 Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z 8 lipca 2022 r.
Dane z tekstu ujednoliconego KIRP.
W skrócie
Kodeks Etyki Radcy Prawnego, w skrócie KERP, to akt samorządu zawodowego, a nie ustawa. Uchwalił go Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych 22 listopada 2014 r., a obowiązujące brzmienie pochodzi z nowelizacji, która weszła w życie 1 stycznia 2023 r. Kodeks liczy 66 artykułów w siedmiu działach. Mimo że nie jest ustawą, jego naruszenie stanowi samodzielną podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej, bo tak stanowi art. 3 ust. 1 samego Kodeksu, a art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych obejmuje tą odpowiedzialnością radców i aplikantów radcowskich. Najgłębiej zmienionym obszarem jest informowanie o wykonywaniu zawodu: art. 31 ust. 1 mówi dziś wprost, że jest ono prawem radcy prawnego.
Najgłębsza zmiana z 2023 roku
Informowanie o wykonywaniu zawodu: art. 31 do 35 kodeksu etyki radcy prawnego
Art. 31 ust. 1 KERP brzmi krótko: informowanie o wykonywaniu zawodu jest prawem radcy prawnego. To odwrócenie dawnej konstrukcji, w której samorząd wyliczał dozwolone formy, a wszystko poza listą było zakazane. Po nowelizacji z 2022 roku punktem wyjścia jest swoboda, a Kodeks wskazuje jej granice: prawo, dobre obyczaje i własne postanowienia.
Definicja jest przy tym szeroka. Informowaniem jest każda komunikacja mająca na celu bezpośrednią lub pośrednią promocję radcy prawnego, jego wizerunku, wykonywania zawodu lub kancelarii, bez względu na treść, formę i środki. Art. 31 ust. 3 obejmuje tym także komunikację prowadzoną przez podmiot zewnętrzny w imieniu, na rzecz lub w interesie radcy prawnego, a art. 32 ust. 3 nakłada wtedy na radcę obowiązek zapewnienia, że taka komunikacja jest zgodna z Kodeksem. Odpowiedzialność nie znika więc przez zlecenie działań agencji.
Art. 31 ust. 2 zawiera natomiast wyłączenie, o którym łatwo zapomnieć. Nie stanowi informowania o wykonywaniu zawodu przekazywanie prostych i sprawdzalnych informacji niesłużących celom promocyjnym, które umożliwiają bezpośredni kontakt z radcą prawnym lub kancelarią, albo które odnoszą się do jego usług lub wizerunku i zostały opracowane w sposób niezależny, w szczególności bez wynagrodzenia.
Zakazane formy informowania: zamknięty katalog z art. 32 ust. 1
Przepis zakazuje informowania sprzecznego z prawem, dobrymi obyczajami i Kodeksem, a następnie wylicza siedem postaci takiego naruszenia.
-
1
Uchybiające godności zawodu.
-
2
Naruszające tajemnicę zawodową.
-
3
Niezgodne z rzeczywistością lub wprowadzające w błąd.
-
4
Nierzeczowe, w tym zawierające treści lub odesłania niezwiązane z wykonywaniem zawodu.
-
5
Ograniczające klientowi swobodę decyzji: powoływanie się na wpływy lub znajomości, wykorzystywanie łatwowierności lub przymusowego położenia, nadużywanie zaufania, wywieranie presji, obietnice i gwarancje niemożliwe do zrealizowania.
-
6
Narzucające się: naruszające sferę prywatności, natarczywe, w nieodpowiednim miejscu.
-
7
Polegające na porównywaniu czynności zawodowych z czynnościami innych możliwych do identyfikacji osób lub podmiotów.
Osobno art. 32 ust. 2 reguluje opinie i referencje. Prezentowanie wykazów klientów, ich opinii, komentarzy, referencji lub rekomendacji jest dopuszczalne wyłącznie za ich zgodą. Kodeks stawia przy tym granicę bezwzględną: takich informacji nie wolno prezentować w sprawach karnych, karno-skarbowych, o wykroczenia oraz rodzinnych i opiekuńczych, i tu zgoda klienta niczego nie zmienia.
Art. 33 ust. 3 przywrócił zakaz dzielenia się wynagrodzeniem z pośrednikiem, który nie uczestniczy w świadczeniu pomocy prawnej na rzecz pozyskanego klienta. W praktyce dotyka to modeli rozliczeń prowizyjnych oferowanych kancelariom przez portale z leadami. Art. 34 ust. 1 idzie dalej i zakazuje przyjmowania wynagrodzenia za samo skierowanie klienta do innego podmiotu, z jednym wyjątkiem: wynagrodzenia za przejęcie praktyki lub jej części, uzgodnionego w umowie.
Budowa kodeksu
Struktura Kodeksu Etyki Radcy Prawnego: siedem działów, 66 artykułów
Kodeks jest zbudowany inaczej niż zbiór adwokacki: dzieli się na artykuły, a nie paragrafy, i porządkuje materię od zasad ogólnych, przez wykonywanie zawodu, po relacje z klientem, sądem, innymi radcami i samorządem.
| Dział | Tytuł | Artykuły | Co reguluje |
|---|---|---|---|
| Dział I | Postanowienia ogólne | art. 1 do 6 | Krąg związanych Kodeksem, skutek naruszenia, obowiązek używania wyłącznie tytułu „radca prawny”, słowniczek pojęć. |
| Dział II | Podstawowe zasady wykonywania zawodu oraz wartości i obowiązki etyczne | art. 7 do 14 | Niezależność, lojalność wobec klienta, tajemnica zawodowa jako prawo i obowiązek, unikanie konfliktu interesów, godność zawodu, należyta staranność. |
| Dział III | Wykonywanie zawodu | art. 15 do 42 | Najobszerniejszy dział, podzielony na siedem rozdziałów: tajemnica zawodowa, zajęcia niedopuszczalne i konflikt interesów, informowanie o zawodzie i pozyskiwanie klientów, wynagrodzenie i środki klienta, wolność słowa i pisma, wspólne wykonywanie zawodu, pomoc prawna dla osoby prawnej. |
| Dział IV | Stosunek do klienta | art. 43 do 51 | Obowiązek działania na podstawie umowy z klientem, prowadzenie i zakończenie sprawy, informowanie klienta o jej biegu. |
| Dział V | Stosunek do sądów i urzędów | art. 52 do 54 | Zachowanie wobec sądu i organów, rzeczowość wystąpień, granice krytyki. |
| Dział VI | Stosunki pomiędzy radcami prawnymi | art. 55 do 59 | Koleżeństwo zawodowe, przejmowanie sprawy po innym radcy, zasady krytyki zawodowej. |
| Dział VII | Stosunki radcy prawnego z samorządem | art. 60 do 66 | Prawo wyborcze w organach samorządu, obowiązek stosowania się do uchwał, obowiązek stawiennictwa na wezwanie dziekana, rzecznika dyscyplinarnego lub sądu dyscyplinarnego. |
Warto zwrócić uwagę na cztery artykuły z początku Kodeksu, bo wyznaczają jego zasięg. Art. 1 rozciąga postanowienia na radców prawnych oraz odpowiednio na aplikantów radcowskich, a także na prawników zagranicznych świadczących w Polsce pomoc prawną w zakresie odpowiadającym czynnościom radcy. Art. 3 ust. 1 przesądza, że naruszenie Kodeksu jest podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej. Art. 3 ust. 2 wyłącza odpowiedzialność za czyn popełniony przed wpisem na listę, ale ust. 3 zawiera pułapkę: radca odpowiada dyscyplinarnie także za czyn popełniony po wpisaniu go na listę aplikantów radcowskich, więc okres aplikacji nie jest czasem bez odpowiedzialności. Art. 4 nakazuje przy czynnościach zawodowych używać wyłącznie tytułu radca prawny, co nie odbiera prawa do posługiwania się posiadanym stopniem lub tytułem naukowym.
Dwa samorządy, dwa akty
Kodeks etyki radcy prawnego a kodeks etyki adwokackiej
Oba akty regulują tę samą materię i mają zbliżone wartości, ale nie da się ich stosować zamiennie. Różni je organ uchwalający, numeracja, daty tekstów jednolitych i podstawa prawna odpowiedzialności. Poniższe zestawienie porządkuje te różnice.
| Cecha | Radcowie prawni | Adwokaci |
|---|---|---|
| Nazwa aktu | Kodeks Etyki Radcy Prawnego (KERP) | Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu |
| Organ uchwalający | Krajowy Zjazd Radców Prawnych | Naczelna Rada Adwokacka |
| Jednostka redakcyjna | Artykuł (art. 1 do 66) | Paragraf (§ 1 do 70) |
| Akt założycielski | Uchwała Nr 3/2014 Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Radców Prawnych z 22 listopada 2014 r. | Uchwała nr 2/XVIII/98 NRA z 10 października 1998 r. |
| Ostatnia zmiana merytoryczna | Uchwała Nr 1/2022 z 8 lipca 2022 r., w życie 1 stycznia 2023 r. | § 23e o sztucznej inteligencji, czerwiec 2026 r. |
| Aktualny tekst jednolity | Uchwała nr 884/XI/2023 Prezydium KRRP z 7 lutego 2023 r. | Uchwała nr 174/2026 Prezydium NRA z 23 czerwca 2026 r. |
| Podstawa odpowiedzialności dyscyplinarnej | Art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych | Art. 80 Prawa o adwokaturze |
| Przepisy o informowaniu i pozyskiwaniu klientów | Art. 31 do 35 KERP | § 23 do § 23d Zbioru |
Szczegółowy rozbiór aktu adwokackiego, razem z nowym § 23e o sztucznej inteligencji, znajdziesz na stronie o kodeksie etyki adwokackiej. Praktyczne skutki różnic między oboma zawodami opisuje wpis radca prawny a adwokat.
Konsekwencje
Co grozi za naruszenie kodeksu etyki radcy prawnego
Naruszenie Kodeksu jest samodzielną podstawą odpowiedzialności dyscyplinarnej. Art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wymienia cztery niezależne podstawy: postępowanie sprzeczne z prawem, sprzeczne z zasadami etyki, sprzeczne z godnością zawodu oraz naruszenie obowiązków zawodowych. Od 2026 roku doszła podstawa z art. 64 ust. 1a, czyli niespełnienie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
Art. 65 ust. 1 pkt 1 i 2
Upomnienie i nagana
Nagana pociąga za sobą utratę biernego prawa wyborczego do organów samorządu na trzy lata.
Art. 65 ust. 1 pkt 3 i ust. 2ba
Kara pieniężna
Od półtorakrotności do dwunastokrotności minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2026 roku od 7 209 zł do 57 672 zł. Nie stosuje się jej do aplikantów.
Art. 65 ust. 1 pkt 4
Zawieszenie
Od trzech miesięcy do pięciu lat, a wobec aplikantów zawieszenie w prawach aplikanta od roku do trzech lat.
Art. 65 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c
Pozbawienie prawa wykonywania zawodu
Pociąga za sobą skreślenie z listy bez prawa ubiegania się o ponowny wpis przez 10 lat od uprawomocnienia orzeczenia.
Art. 65 ust. 2a i 2b
Zakaz patronatu
Obok nagany i kary pieniężnej można go orzec na rok do pięciu lat, a obok zawieszenia orzeka się go obowiązkowo na dwa do dziesięciu lat.
Art. 65 ust. 2e i 2f
Środki dodatkowe
Obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego oraz podanie treści orzeczenia do publicznej wiadomości.
Art. 64 ust. 2 zawiera jedno wyłączenie: spod odpowiedzialności dyscyplinarnej wyjęte są czyny naruszające przepisy o porządku i dyscyplinie pracy określone w Kodeksie pracy. Ma to znaczenie dla radców zatrudnionych na etacie, o czym piszemy we wpisie radca prawny na etacie. Instancję odwoławczą i przebieg postępowania opisuje strona o wyższym sądzie dyscyplinarnym, a jego koszty wpis o kosztach postępowania dyscyplinarnego.
Pytania i odpowiedzi
Kodeks etyki radcy prawnego: najczęstsze pytania
Gdzie znaleźć kodeks etyki radcy prawnego w pdf?
Tekst ujednolicony publikuje Krajowa Izba Radców Prawnych na kirp.pl, w dziale poświęconym Kodeksowi Etyki Radcy Prawnego i Regulaminowi wykonywania zawodu. Wiążący jest plik ogłoszony uchwałą nr 884/XI/2023 Prezydium KRRP z 7 lutego 2023 r. Sprawdzaj numer uchwały w nagłówku, bo w obiegu krąży starsza wersja sprzed nowelizacji z 2022 roku.
Kiedy weszła w życie ostatnia nowelizacja kodeksu etyki radcy prawnego?
1 stycznia 2023 r. Zmiany uchwalił Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Radców Prawnych uchwałą Nr 1/2022 z 8 lipca 2022 r. Objęły przede wszystkim informowanie o wykonywaniu zawodu i pozyskiwanie klientów, zasady współpracy z osobami trzecimi, zajęcia niedopuszczalne oraz doprecyzowanie konfliktu interesów. Część materii przeniesiono do Regulaminu wykonywania zawodu.
Czy kodeks etyki radcy prawnego obowiązuje aplikantów radcowskich?
Tak, ale odpowiednio. Art. 1 Kodeksu mówi, że jego postanowienia stosuje się do radców prawnych oraz odpowiednio do aplikantów radcowskich, a także do prawników zagranicznych w zakresie wskazanym w przepisach odrębnych. Art. 64 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wprost obejmuje odpowiedzialnością dyscyplinarną i radców, i aplikantów.
Co grozi za naruszenie kodeksu etyki radcy prawnego?
Odpowiedzialność dyscyplinarna. Art. 3 ust. 1 Kodeksu stanowi, że jego naruszenie jest samodzielną podstawą tej odpowiedzialności, a katalog kar zawiera art. 65 ust. 1 ustawy o radcach prawnych: upomnienie, nagana, kara pieniężna, zawieszenie prawa do wykonywania zawodu od trzech miesięcy do pięciu lat oraz pozbawienie prawa do wykonywania zawodu.
Czym różni się kodeks etyki radcy prawnego od kodeksu etyki adwokackiej?
To dwa odrębne akty dwóch odrębnych samorządów. KERP uchwala Krajowy Zjazd Radców Prawnych i dzieli się na artykuły od 1 do 66, a adwokatów wiąże Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu uchwalany przez Naczelną Radę Adwokacką i podzielony na paragrafy. Zasady są zbliżone, ale numeracja, brzmienie i organy dyscyplinarne są inne.
Czy radca prawny może się reklamować?
Tak, w granicach Kodeksu. Art. 31 ust. 1 stanowi wprost, że informowanie o wykonywaniu zawodu jest prawem radcy prawnego, a nowelizacja z 2022 roku odeszła od wyliczania dozwolonych form na rzecz zakazu form sprzecznych z prawem, dobrymi obyczajami i Kodeksem. Zamknięty katalog tego, co zakazane, zawiera art. 32 ust. 1.
Twój wpis w katalogu, zgodnie z art. 31 KERP
Profil w naszym katalogu powstaje z publicznego rejestru radców prawnych i zawiera dane, które samorząd i tak udostępnia: imię i nazwisko, numer wpisu, izbę i status. Jest to zestawienie proste, sprawdzalne i opracowane niezależnie, bez wynagrodzenia z Twojej strony, czyli dokładnie ta kategoria, którą art. 31 ust. 2 pkt 2 wyłącza z pojęcia informowania o wykonywaniu zawodu.
Gdy przejmiesz profil i zaczniesz nim zarządzać, sytuacja się zmienia: uzupełnione przez Ciebie treści są już informowaniem o wykonywaniu zawodu i podlegają art. 31 do 33 Kodeksu. Odpowiadasz za nie tak samo jak za własną stronę internetową. Dlatego opis specjalizacji trzymaj rzeczowo, nie zapowiadaj wyników i pamiętaj, że opinie klientów wymagają ich zgody, a w sprawach karnych, karno-skarbowych, o wykroczenia oraz rodzinnych i opiekuńczych są niedopuszczalne bez względu na zgodę.
Zanim opublikujesz
- Sprawdź, czy opis jest rzeczowy i nie zawiera odesłań niezwiązanych z zawodem (art. 32 ust. 1 pkt 4).
- Nie porównuj się z możliwymi do zidentyfikowania kancelariami (art. 32 ust. 1 pkt 7).
- Nie obiecuj wyniku sprawy ani gwarancji (art. 32 ust. 1 pkt 5 lit. e).
- Referencje publikuj tylko za zgodą klienta i nigdy w sprawach karnych ani rodzinnych (art. 32 ust. 2).
- Jeśli treści prowadzi za Ciebie agencja, i tak odpowiadasz za ich zgodność z Kodeksem (art. 32 ust. 3).
Powiązane przewodniki
Obowiązki zawodowe radcy prawnego: reszta serii
Wpis na listę radców prawnych
Przesłanki z art. 24 ust. 1, opłata za wpis i droga bez aplikacji.
Aplikacja radcowska
Egzamin wstępny, opłata roczna i pełny koszt trzech lat szkolenia.
Izby i okręgowe izby radców prawnych
Lista 19 okręgowych izb radców prawnych z liczbą wpisanych.
Obowiązkowe OC
Nowy model ubezpieczenia radców z art. 22(7) po nowelizacji z 2026 r.
Skreślenie z listy radców prawnych
Zamknięty katalog z art. 29 i warunki powrotu do zawodu.
Rejestr adwokatów i radców prawnych
Jak sprawdzić wpis, status i izbę konkretnego pełnomocnika.