Przejdź do treści
ZnanaKancelaria ZnanaKancelaria

Pytanie: prawo pracy

Czy pracodawca może sam zdecydować o oddaniu czasu wolnego za nadgodziny zamiast wypłaty?

Użytkownik anonimowy, 06.10.2026 · pytanie przykładowe z typowej sytuacji

Pracuję na pełny etat w systemie podstawowym i w zeszłym miesiącu wypracowałem 24 nadgodziny na polecenie przełożonego. Spodziewałem się normalnego dodatku pieniężnego do pensji, ale szef oświadczył, że nie ma budżetu i wpisał mi w grafik przymusowy odbiór tych godzin. Nie składałem żadnego wniosku o czas wolny, a dodatkowo pracodawca chce mi oddać dokładnie tyle samo godzin, ile przepracowałem, czyli w stosunku jeden do jednego. Czy w takiej sytuacji mam prawo domagać się wypłaty pieniędzy, a jeśli firma narzuca wolne, to czy nie powinno to być w większym wymiarze?

Odpowiada sztuczna inteligencja · ogólna informacja prawna

Ogólna informacja prawna

Pracodawca może jednostronnie wyznaczyć czas wolny za nadgodziny bez Twojego wniosku, ale nie może tego zrobić w proporcji jeden do jednego. W sytuacji, gdy to pracodawca narzuca odbiór godzin, ma obowiązek udzielić Ci czasu wolnego w wymiarze o połowę wyższym, czyli w relacji jeden do półtora, najpóźniej do końca danego okresu rozliczeniowego.

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy podstawową formą rekompensaty za pracę w godzinach nadliczbowych jest wypłata normalnego wynagrodzenia wraz z odpowiednim dodatkiem wynoszącym 50 lub 100 procent. Zastąpienie tej wypłaty czasem wolnym jest dopuszczalne, jednak zasady takiego rozliczenia zależą od tego, z czyjej inicjatywy dochodzi do odbioru godzin.

Jeżeli to Ty składasz pisemny wniosek o udzielenie czasu wolnego, pracodawca może oddać Ci wolne w wymiarze jeden do jednego, czyli dokładnie tyle godzin, ile przepracowano ponad normę. Wówczas za 24 nadgodziny przysługują dokładnie 24 godziny wolnego, a pracodawca zostaje zwolniony z obowiązku wypłaty dodatku.

W Twojej sytuacji nie złożyłeś wniosku, a przełożony narzucił odbiór wolnego jednostronnie. Pracodawca ma prawo podjąć taką decyzję samodzielnie, jednak wiąże się to ze ściśle określonymi konsekwencjami. W przypadku narzucenia odbioru wolnego przez firmę przysługuje Ci czas wolny w wymiarze o połowę wyższym niż liczba przepracowanych godzin nadliczbowych, czyli w stosunku jeden do półtora. Za 24 przepracowane nadgodziny pracodawca musi udzielić Ci 36 godzin czasu wolnego.

Udzielenie czasu wolnego z inicjatywy pracodawcy musi nastąpić najpóźniej do końca trwającego okresu rozliczeniowego. Dodatkowo działanie to nie może spowodować obniżenia Twojego wynagrodzenia należnego za pełny miesięczny wymiar czasu pracy w miesiącu, w którym odbierasz te godziny. Wymuszenie oddania wolnego w relacji jeden do jednego bez Twojego pisemnego wniosku stanowi naruszenie przepisów prawa pracy.

Możesz poinformować pracodawcę, że w braku Twojego wniosku ma on obowiązek rozliczyć nadgodziny w wymiarze półtorakrotnym albo wypłacić należne wynagrodzenie wraz z ustawowym dodatkiem. Roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. W razie sporu z pracodawcą lub odmowy prawidłowego rozliczenia możesz zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy albo skonsultować się z radcą prawnym bądź adwokatem w celu skierowania pozwu do sądu pracy.

Podstawa prawna do sprawdzenia

  • art. 151(1) § 1 Kodeks pracy
  • art. 151(2) § 1 i § 2 Kodeks pracy
  • art. 291 § 1 Kodeks pracy

Tę odpowiedź przygotowała sztuczna inteligencja, nie prawnik. To ogólna informacja prawna, a nie porada prawna w Twojej indywidualnej sprawie. Może zawierać błędy albo nie uwzględniać wszystkich okoliczności, dlatego sprawdź podaną podstawę prawną w aktualnym tekście ustawy. Odpowiedź nie zastępuje konsultacji z adwokatem lub radcą prawnym i nie tworzy relacji z pełnomocnikiem. Jeśli Twoja sprawa toczy się przed sądem albo biegnie w niej termin, skontaktuj się z pełnomocnikiem.

Odpowiedzi prawników (0)

Żaden prawnik nie odpowiedział jeszcze na to pytanie. Odpowiadać mogą adwokaci i radcy prawni z profilem w serwisie. Nie wiemy, czy i kiedy ktoś odpowie, więc jeśli sprawa jest pilna, skontaktuj się z prawnikiem bezpośrednio.

Jesteś adwokatem lub radcą prawnym? Z abonamentem na zarządzanie profilem odpowiadasz na pytania pod swoim nazwiskiem. Dowiedz się więcej.

Podobne pytania

Zadaj własne pytanie Prawnicy: prawo pracy