Darowizna pieniężna na wkład własny podlega co do zasady zaliczeniu na schedę spadkową przy dziale spadku między rodzeństwem. Oznacza to, że brat otrzyma odpowiednio mniejszy udział w majątku pozostałym po mamie. Jeśli brat twierdzi, że darowizna była zwolniona z tego obowiązku, to na nim spoczywa ciężar udowodnienia tej okoliczności przed sądem.
W sytuacji dziedziczenia ustawowego przez zstępnych, czyli dzieci spadkodawcy, istnieje ustawowy obowiązek wzajemnego zaliczania na schedę spadkową darowizn otrzymanych od spadkodawcy za jego życia. Kwota stu pięćdziesięciu tysięcy złotych przekazana na wkład własny na mieszkanie nie jest drobnym, zwyczajowo przyjętym podarunkiem, lecz przysporzeniem o znacznej wartości. Z tego względu podlega ona zaliczeniu przy dokonywaniu działu spadku, co wpłynie na ostateczne rozliczenia finansowe między Wami.
Mechanizm zaliczenia na schedę spadkową polega na doliczeniu wartości darowizny do czystej wartości spadku, a następnie ustaleniu hipotetycznych udziałów każdego ze spadkobierców. Mając dom o wartości czterystu tysięcy złotych oraz darowiznę w kwocie stu pięćdziesięciu tysięcy złotych, łączna masa rozliczeniowa wynosi pięćset pięćdziesiąt tysięcy złotych. Dzieląc tę kwotę równo na troje dzieci, na każde przypada około sto osiemdziesiąt trzy tysiące trzysta trzydzieści trzy złote. Ponieważ Twój brat pobrał już sto pięćdziesiąt tysięcy złotych, z pozostałego domu przysługuje mu jedynie różnica, czyli nieco ponad trzydzieści trzy tysiące złotych, a pozostała część wartości domu przypada Tobie i siostrze.
Spadkodawca może zwolnić daną darowiznę z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową. Zwolnienie takie może wynikać wprost z oświadczenia spadkodawcy, na przykład w umowie darowizny lub testamencie, albo w sposób dorozumiany z okoliczności sprawy. Zgodnie z ogólną regułą rozkładu ciężaru dowodu to osoba, która wywodzi skutki prawne ze swoich twierdzeń, musi je udowodnić. Jeśli Twój brat uważa, że mama zwolniła przekazane pieniądze z zaliczenia na schedę, to właśnie on musi przedstawić przed sądem przekonujące dowody, na przykład dokumenty, korespondencję lub zeznania świadków potwierdzające wolę zmarłej.
Co do zasady wartość darowizny pieniężnej ustala się według jej wartości nominalnej. W pewnych sytuacjach, jeśli od momentu darowizny nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, sąd może dokonać sądowej waloryzacji tej kwoty. Z tego względu brat nie może zasadnie twierdzić, że środki te nie mają już znaczenia, chyba że skutecznie wykaże wolę mamy o wyłączeniu darowizny ze schedy.
Ponieważ spory dotyczące działu spadku i rozliczeń finansowych bywają skomplikowane dowodowo, a wartość majątku jest znaczna, warto rozważyć skonsultowanie swojej sytuacji z adwokatem lub radcą prawnym przed zainicjowaniem postępowania sądowego.
Tę odpowiedź przygotowała sztuczna inteligencja, nie prawnik. To ogólna informacja prawna, a nie porada prawna w Twojej indywidualnej sprawie. Może zawierać błędy albo nie uwzględniać wszystkich okoliczności, dlatego sprawdź podaną podstawę prawną w aktualnym tekście ustawy. Odpowiedź nie zastępuje konsultacji z adwokatem lub radcą prawnym i nie tworzy relacji z pełnomocnikiem. Jeśli Twoja sprawa toczy się przed sądem albo biegnie w niej termin, skontaktuj się z pełnomocnikiem.